YẾU TỐ QUAN TRỌNG CỦA TRUYỆN NGẮN LÀ CHI TIẾT

YẾU TỐ QUAN TRỌNG CỦA TRUYỆN NGẮN LÀ CHI TIẾT Bàn về truyện ngắn, Từ điển Thuật ngữ Văn học (Nhà xuất bản Văn học, 1992) trang 253 có viết: “Yếu tố quan trọng bậc nhất của truyện ngắn là những chi tiết cô đúc, có dung l ượng l ớn và lối hành văn mang nhiều ẩn ý, tạo cho tác phẩm những chiều sâu chưa nói hết.” Anh (chị ) hãy giải thích và chứng minh ý kiến trên. HƯỚNG DẪN Yêu cầu: – Biết vận dụng kiến thức lí luận văn học kết hợp với kiến thức về tác giả, tác phẩm đ ể giải quyết yêu cầu nghị luận về một vấn đề LLVH. – Biết kết hợp nhiều thao tác nghị luận để làm sáng tỏ yêu cầu của đề. – Bài viết có bố cục rõ ràng, lập luận thuyết phục, văn giàu cảm xúc, tinh tế. Một số ý cơ bản cần nêu được là: Giải thích khái niệm – Chi tiết trong tác phẩm văn học là những “tiểu tiết của tác phẩm mang sức chứa lớn về cảm xúc và tư tưởng” (Từ điển thuật ngữ văn học) – “chi tiết cô đúc, có dung lượng lớn” là những chi tiết đã được chọn lọc, nhào nặn, thông qua sự sáng tạo của nhà văn để có thể chuyên chở những ý nghĩa r ộng l ớn, sâu s ắc mà nhà văn muốn chuyển tải. – “lối hành văn mang nhiều ẩn ý”: qua cách dùng từ, đặt câu, sử dụng các biện pháp nghệ thuật,vv… nhà văn tạo được cách diễn đạt riêng, giọng điệu riêng góp phần th ể hiện quan niệm nghệ thuật của nhà văn. – “những chiều sâu chưa nói hết” của tác phẩm chính là những vấn đề, những suy tư trăn trở, những quan niệm, thái độ, tình cảm,… của nhà văn được gửi gắm phía sau hình tượng, phía sau câu chữ. Giải thích Vì sao chi tiết cô đúc, có dung lượng lớn và lối hành văn nhiều ẩn ý lại là yếu t ố quan trong bậc nhất của truyện ngắn? – Đặc trưng của truyện ngắn: quy mô, dung lượng phản ánh hiện thực “nhỏ”, mỗi truyện ngắn có thể ví như “một lát cắt của hiện thực đời sống” (khắc hoạ một hiện tượng, phát hiện một nét bản chất trong quan hệ nhân sinh hay đời sống tâm hồn con người); hạn ch ế về độ dài tác phẩm. Cho nên những chi tiết cô đúc, hàm chứa nhiều ý nghĩa, lối hành văn nhiều ẩn ý là hướng giải quyết tối ưu cho việc chuyển tải nội dung. – Mỗi tác phẩm có một hệ thống chi tiết nghệ thuật. Có thể đó là một h ệ th ống chi ti ết dày đặc như trong tác phẩm truyện, hoặc chỉ vài nét chấm phá như trong tác phẩm th ơ. Nhờ hệ thống chi tiết này mà thế giới nghệ thuật của tác phẩm, từ con ng ười đ ến c ảnh vật hiện ra một cách cụ thể, sinh động, đồng thời cũng góp phần soi t ỏ ý nghĩa c ủa tác phẩm. 1 – Chi tiết có ý nghĩa rất sâu sắc trong việc cắt nghĩa hình tượng ngh ệ thu ật c ủa tác ph ẩm. Đọc hiểu hình tượng trong tác phẩm không thể không đọc hiểu các chi tiết nghệ thuật. Cần phải nắm lấy chi tiết nghệ thuật quan trọng nhất của tác phẩm, tìm hi ểu nó trong mối quan hệ với các chi tiết khác trong tác phẩm để thấy được vai trò, ý nghĩa, tác d ụng của chi tiết nghệ thuật ấy trong việc thể hiện nội dung tư tưởng tác phẩm, đóng góp sáng tạo của nhà văn. Chứng minh Yêu cầu HS: – Chọn được các chi tiết nghệ thuật tiêu biểu và lối hành văn mang nhiều ẩn ý trong các tác phẩm truyện ngắn; – Phân tích được vai trò, ý nghĩa nghệ thuật của các chi tiết và lối hành văn mang nhiều ẩn ý đã chọn đối với tác phẩm nói riêng, thế giới nghệ thuật của nhà văn nói chung. Nâng cao Một nhà văn tài năng cần tạo dựng được những chi tiết nghệ thuật độc đáo, giàu ý nghĩa có sức ám ảnh người đọc và giọng văn riêng cho tác phẩm của mình. 2