Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật Mị (Vợ chồng A Phủ) trong đêm tình mùa xuân ở Hồng Ngài
Nội dung tài liệu
Tải xuống
Link tài liệu:
Các tài liệu liên quan
Có thể bạn quan tâm
Thông tin tài liệu
Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật Mị (Vợ chồng A
Phủ) trong đêm tình mùa xuân ở Hồng Ngài
Phân tích đề:
Thành công nhất của nhà văn Tô Hoài khi xây dựng nhân vật Mị là sự phân
tích tâm lý nhân vật, vì đây không những thể hiện tài năng của nhà văn mà còn
bộc lộ sự hiểu biết sâu sắc về con người. Mị xuất hiện trong Vợ chồng A
Phủ như một con người đầy tâm trạng, ngay cả khi nhân vật này không nói,
không suy nghĩ gì.
Dàn ý diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân
1. Giới thiệu sơ lược về Mị trong tác phẩm Vợ chồng A Phủ. Tâm trạng
của Mị trước đêm xuân.
2. Phân tích tâm trạng Mị trong đêm mùa xuân.
Trước đêm mùa xuân, do bị đày đoạ, áp chế, Mị trở thành người phụ nữ
“vô hồn”, mất cả cảm giác về thời gian lẫn không gian. Kiếp sống của
Mị chẳng khác nào kiếp sống con trâu, con ngựa trong nhà thống lí Pá
Tra. Tuy nhiên, sức sống trong Mị chưa hoàn toàn lụi tắt. Mỗi khi bước
vào buồng, Mị lại ngồi xuống giường trông ra cửa sổ. Điều ấy cho thấy
Mị luôn hướng ra bên ngoài, ẩn chứa một khát khao, dù khá mong manh
và mơ hồ. Sức sống có thể bị dập tắt vĩnh viễn, nhưng cũng có thể sẽ
trỗi dậy khi có điều kiện.
Sự tác động của bối cảnh bên ngoài đối với Mị trong đêm mùa xuân.
Mùa xuân năm ấy ở Hồng Ngài đẹp và gợi cảm biết bao: Trên đầu núi,
các nương ngô, nương lúa gặt xong, ngô lúa xếp yên đầy các nhà kho.
Trẻ con đi hái bí đỏ, tinh nghịch, đã đốt những lều canh nương để sưởi
lửa... Hồng Ngài năm ấy ăn tết giữa lúc gió thổi và cỏ ranh vàng ửng...
Trong các làng Mèo, những chiếc váy hoa đã đem ra phơi trên mỏm đá
xoè như con bướm, sặc sỡ... Đám trẻ đợi Tết, chơi quay, cười ầm trên
sân trước nhà. Ngoài đầu núi lấp ló đã co tiếng ai thổi sáo tủ bạn đi
chơi... Chính không gian rộn rã sắc màu cùng tiếng sáo tha thiết đã đánh
thức cô Mị ngày xưa. Tiếng sáo như chạm vào nỗi nhớ. Mị nghe tiếng
sáo vọng lại, thiết tha bồi hồi. Mị ngồi nhẩm lại bài hát của người đang
thổi...
o Mùa xuân đó đầy sắc màu, rộn rã âm thanh. Điều ấy xa lạ với
không gian trong căn phòng bé nhỏ của Mị, nhưng gần gũi với
thế giới mà Mị đã từng sống rất hạnh phúc. Chúng gợi cho Mị
nhớ lại thời xa xưa. Ngày xưa, Tết Mị uống rượu. Bây giờ, Mị
cũng uống rượu. Rồi Mị say.
Rượu - chất men đánh thức phần đời đã mất của Mị. Khi uống rượu say,
Mị lại được sống về những ngày trước. Ngày trước Mị vui sướng biết
bao. Tai Mị vẳng nghe tiếng sao vọng lại đầu làng. Đấy là tiếng sáo của
tình duyên, của tuổi thanh xuân căng đầy sức sống. Mị không còn là cô
con dâu gạt nợ nhà thống lí Pá Tra nữa. Mị đang uống rượu bên bếp và
thổi sáo. Mị uốn chiếc lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo. Có biết
bao người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị. Ra thế, Mị còn trẻ lắm.
Mị vẫn còn trẻ.
Sự đối lập giữa hoàn cảnh đêm xuân, giữa thế giới được đánh thức với
cuộc sống thực tại: Khi say, Mị nhớ và sống lại với ngày xưa, nhưng
thực ra, Mị vẫn đang ở nhà thống lý Pá Tra. Mị vẫn đang sống kiếp đoạ
đày với A Sử. Sự đối lập giữa một bên là hạnh phúc tuổi trẻ với một bên
là kiếp sống trâu ngựa đã khiến Mị suy nghĩ đến việc kết liễu đời mình
như ngày mới về làm dâu nhà thống lý. Mị lại ước gì có nắm lá ngón
trong tay, Mị sẽ ăn cho chết ngay chứ không buồn nhớ lại nữa. Càng
nhớ lại chỉ thấy nước mặt ứa ra. Ôi chao, tiếng sáo ấy, tiếng sáo gọi bạn
yêu vẫn lửng lơ bay ngoài đường. Mị đang muốn quên đi, Mị không
muốn nhớ lại cái ngày trước mà không được. Tiếng sáo ấy lửng lơ, tiếng
sáo ấy làm Mị thiết tha bổi hổi. Mị muốn đi chơi. Mị muốn thoát ra
ngoài cái ô cửa ô mờ đục, trăng trắng này!
Nhưng Mị lại thực hiện một sự giải thoát bằng cách khác. Đó là bỏ nhà
đi chơi như những người trẻ trung đang dập dìu ngoài làng. Mị đã ý định
giải thoát một cách lặng lẽ mà mãnh liệt: Mị đến góc nhà, lấy ống mỡ,
xắn một miếng bỏ thêm vào đĩa đèn cho sáng... Mị quấn lại tóc, Mị với
tay lấy cái váy hoa vắt ở trong vách... Mị rút thêm cái áo. Mị làm tất cả,
thật bình thản và quyết liệt như ngày xưa, khi trong đầu Mị đang rập rờn
tiếng sáo.
Ý định giải thoát của Mị không thành: Trông thấy Mị, A Sử lấy làm lạ.
Nó chỉ biết rằng Mị muốn đi chơi. Thằng chồng ác hơn con hổ ấy không
biết trước mặt mình đã là một cô Mị khác, cô Mị của ngày xưa mà hắn
đã từng lừa lọc để đánh cắp đem về. Hắn thẳng tay vùi dập tàn nhẫn sự
trở về đó: A Sử bước lại, nắm lấy Mị, lấy thắt lưng trói hai tay Mị. Nó
xách cả một thúng sợi đay ra trói Mị đứng vào cột nhà. Tóc Mị xoã
xuống, A Sử quấn luôn tóc lên cột làm cho Mị không cúi, không
nghiêng đầu được nữa...
Nhưng A Sử chỉ trói được thể xác Mị: Trong bóng tối, Mị đứng im lặng,
như không biết mình đang bị trói. Hơi rượu nồng nàn, Mị vẫn nghe tiếng
sáo đưa Mị đi theo những cuộc chơi, những đám chơi... Mị chưa giải
thoát được thể xác, nhưng Mị đã giải thoát được tinh thần, dù chỉ trong
tâm tưởng: Mị vùng bước đi. Nhưng tay chân đau không cựa được. Khi
ấy, Mị mới biết mình đang bị trói, đang ở trong căn nhà tù ngục này.
Lòng Mị đau đớn, thổn thức nghĩ mình không bằng con trâu con ngựa.
3. Kết luận
Cuộc trỗi dậy lần thứ nhất của Mị không thành. Mị không thoát khỏi căn
nhà ấy, dù chỉ một phút giây. Nhưng Mị đã không còn là con ngựa, con
rùa lùi lũi nơi xó cửa nữa. Mị đã sống lại những thời khắc của tuổi thanh
xuân tươi trẻ và tự do. Vì thế, khi bị A Sử trói, lúc bàng hoàng tỉnh, Mị
chợt nhớ đến câu chuyện một người đàn bà trong nhà này bị trói đến
chết không ai hay. Và, Mị sợ quá, Mị còn muốn sống, Mị còn ham sống.
Cuộc trỗi dậy như một đợt sóng dâng lên rồi tràn ra. Nó không làm mảy
may thay đổi cuộc đời Mị. Nhưng từ đó, sóng ngầm vẫn không mất. Nó
sẽ tuôn trào thành những đợt sóng mới, mãnh liệt hơn lúc nào hết, bằng
chứng là hành động cởi trói cho A Phủ và cùng anh ta trốn khỏi Hồng
Ngài sau này.
Thành công của nhà văn là khắc hoạ một nhân vật sống chủ yếu bằng
tâm trạng, với tâm trạng. Cả đêm mùa xuân, Mị hành động được rất ít,
nhưng người đọc vẫn thực sự hấp dẫn với một con người đang từ cõi âm
u mơ hồ trỗi dậy. Không gian, thời gian, giọng kể của tác phẩm theo một
tiết tấu của chính tâm trạng ấy. Hẳn Tô Hoài đã đặt cả tấm lòng của
mình vào tâm trạng của Mị, để người đọc dõi theo tâm trạng ấy, khi tha
thiết, khi nghẹn ngào xót xa.
Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân Mẫu 1
Vợ chồng A Phủ là truyện ngắn xuất sắc nhất của nhà văn Tô Hoài trong giai
đoạn sáng tác sau Cách mạng tháng Tám năm 1945. Nội dung kể về cuộc đời
đầy biến cố của đôi vợ chồng trẻ người Mông là Mị và A Phủ trong chế độ thực
dân, phong kiến.
Nhân vật Mị là một hình tượng nghệ thuật đặc sắc có ý nghĩa khái quát cao,
tiêu biểu cho cuộc sống đau khổ, tủi nhục và quá trình vùng lên tự giải phóng
của đổng bào miền núi Tây Bắc. Đoạn văn miêu tả diễn biến tâm trạng của Mị
trong đêm xuân với những tình tiết chân thực và cảm động đã thể hiện sức sống
mãnh liệt cùng khao khát tình yêu cháy bỏng của Mị – người con gái xinh đẹp
mà bất hạnh.
Mị mồ côi mẹ, ở với cha già. Vì đẹp người đẹp nết nên Mị được nhiều chàng
trai trong vùng để mắt tới. Tương lai của cô lẽ ra sẽ tốt lành, yên ấm, nhưng chì
vì món nợ truyền đời của cha mẹ mà Mị bị bắt về làm con dầu trừ nợ cho nhà
thống lí Pá Tra. Tuổi xuân của Mị đã bị A Sử, gã con trai xấc xược và hung bạo
tước đoạt, giày xéo.
Quãng đời Mị sống trong nhà thống lí là chuỗi dài những đọa đày, tủi nhục.
Tuy danh nghĩa là con dâu nhà quan lớn nhưng thực chất Mị chỉ là đầy tớ, nô
lệ, bị coi rẻ hơn cả con trâu, con ngựa. Đau khổ, cực nhục đã cướp mất tuổi
xuân của Mị, biến cô thành kẻ nhẫn nhịn và cam chịu. Lúc mới bị bắt về, Mị
phản ứng quyết liệt, định ăn lá ngón tự tử, nhưng rồi thương xót cha già, Mị
không đành lòng chết. Đời Mị cứ thế lặng lẽ trôi đi. Cuộc sống không còn ý
nghĩa. Cô sống mà như đã chết. Đau khổ triền miên đã làm cho Mị hóa thờ ơ,
lạnh lùng. Mọi cảm xúc trong cô dường như đã chai lì. Tuy nhiên, khát vọng
sống trong Mị chưa hoàn toàn lụi tắt. Trong Mị luôn tồn tại hai con người
tưởng chừng đối lập: Con người bên ngoài lạnh lùng vô cảm và con người bên
trong có sức sống âm thầm nhưng mãnh liệt.
Tác giả lấy khung cảnh mùa xuân, đêm xuân làm nền cho diễn biến tâm trạng
của Mị. Mùa xuân, đất trời tưng bừng màu sắc, rộn rã âm thanh, rất gần gũi với
quãng đời hồn nhiên, vui vẻ ngày trước của Mị: Trên đầu núi, các nương ngô,
nương lúa gặt xong, ngô lúa đã xếp yên đầy các nhà kho. Trẻ con đi hái bí đỏ,
tinh nghịch, đã đốt những lều canh nương để sưởi lửa. Ở Hồng Ngài người ta
thành lệ cứ ăn Tết khi gặt hái vừa xong, không kể ngày, tháng nào. Ăn Tết như
thế cho kịp lúc mưa xuân xuống thì đi vỡ nương mới. Hồng Ngài năm ấy ăn
Tết giữa lúc gió thổi vào cỏ gianh vàng ửng, gió vã rét rất dữ dội. Nhưng trong
các làng Mèo Đỏ, những chiếc váy hoa đã đem ra phơi trên mỏm đá xòe như
con bướm sặc sỡ... Đám trẻ đợi Tết, chơi quay, cười ầm trên sân chơi trước
nhà. Ngoài đầu núi lấp ló đã có tiếng ai thổi sáo rủ bạn đi chơi.
Đoạn văn tả cảnh mùa xuân trên vùng núi cao Tây Bắc với những hình ảnh đặc
sắc sinh động và đầy sức sống. Màu sắc sặc sỡ của những chiếc váy hoa của
các cô gái phơi trên các mỏm đá báo hiệu Tết đã đến gần. Tiếng cười ầm của
đám trẻ con chơi quay trên sân chơi trước nhà. Tiếng sáo thổi réo rắt rủ bạn
tình đi chơi. Tiếng chó sủa xa xa... Những đêm tình mùa xuân đã tới.
Sức sống tưng bừng của vạn vật mùa xuân đã làm cho tâm hồn Mị hồi sinh.
Tâm trạng Mị lúc này pha trộn giữa nhiều cung bậc cảm xúc: vui sướng và đau
khổ, tủi nhục đến mức muốn chết và khao khát sống. Những cảm xúc ấy đang
trỗi dậy, cuộn xoáy, trào dâng trong lòng Mị.
Trong lúc trai gái và lũ trẻ con tụ tập đánh pao, đánh quay, thổi sáo, thổi khèn
trên sân chơi đầu bản thì Mị thiết tha bồi hồi khi nghe tiếng sáo gọi bạn tình từ
đầu núi vọng lại. Mị nhẩm thầm bài hát quen thuộc mà thời con gái cô hay hát:
Mày có con trai con gái rồi
Mày đi làm nương
Ta không có con trai con gái
Ta đi tìm người yêu.
Sau bao năm câm lặng trong đau khổ, có lẽ đây là lần đầu tiên người con dâu
gạt nợ khe khẽ cất tiếng hát thầm.
Cảnh vui xuân nhộn nhịp ở đầu bản và cảnh ăn Tết ồn ào trong nhà thống lí Pá
Tra đã tác động mạnh tới tâm hồn Mị, khiến cô nhớ lại thời con gái chưa xa.
Lúc đầu, Mị hành động theo thói quen một cách vô thức: Ngày Tết, Mị cũng
uống rượu. Mị lén lấy hũ rượu, cứ uống ực từng bát. Mị uống rượu mà như
uống nỗi tủi hận, cay đắng vào lòng, hay là Mị cố tình uống thế cho thật say để
quên đi nỗi khổ? Tuy nhiên, hành động ấy thể hiện một sự chuyển biến khác
thường đang diễn ra trong tâm trạng người con gái đáng thương.
Bi kịch bắt đầu khi ý thức về bản thân của Mị đang trỗi dậy. Mị say rượu lịm
mặt ngồi đấy nhìn mọi người nhảy đồng, người hát Men rượu đánh thức nỗi
nhớ về phần đời đã qua: Mị đang sống về ngày trước. Tiếng sáo gọi bạn tình
văng vẳng bên tai Mị. Đấy là tiếng sáo của tình yêu rạo rực, của tuổi thanh
xuân căng đầy sức sống. Dường như lúc này, Mị không còn là con dâu gạt nợ
nhà thống lí Pá Tra nữa mà là cô gái xinh đẹp đang uống rượu bên bếp lửa và
thổi sáo: Mị uốn chiếc lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo. Bao kỉ niệm
đẹp thời con gái sống dậy trong lòng Mị: Mị thổi sáo giỏi... có biết bao nhiêu
người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị. Hồi tưởng về mùa xuân tươi đẹp
thời con gái, điều đó cho thấy con người thật của Mị đang hồi sinh. Khát vọng
sống như ngọn lửa đang bừng cháy trong tâm hồn Mị.
Diễn biến tâm trạng Mị rất phức tạp: Cô đang bị giằng xé bởi mâu thuẫn giữa
thân phận tù túng của người con dâu gạt nợ và mong muốn được tự do đi chơi
Tết của cô gái đang khao khát tự do và tình yêu. Liệu Mị có dám cắt đứt sợi
dây oan nghiệt đang thít chặt lấy số phận mình để đến với những cuộc chơi vui
vẻ, với tiếng sáo gọi bạn tình réo rắt du dương?!
Mải mê chìm đắm trong quá Khứ nên Mị tạm quên hiện tại: Rượu đã tan lúc
nào. Người về, người đi chơi đã vãn cả. Mị không biết, Mị vẫn ngồi trơ một
mình giữa nhà. Mãi sau, Mị mới đứng dậy, nhưng Mị không bước ra đường
chơi Mị từ từ bước vào buồng. Tâm trạng Mị phơi phới trở lại, trong lòng đột
nhiên vui sướng như những đêm Tết ngày trước. Mị nhận ra rằng mình vẫn còn
trẻ, Mị muốn đi chơi.
Khát vọng sống như ngọn lửa bừng cháy trong lòng khiến Mị càng thêm một
phẫn uất trước tình cảnh tủi nhục của mình. Bao nhiêu người có chồng mà vẫn
đi chơi ngày Tết đấy thôi. A Sử với Mị không có lòng với nhau mà vẫn phải ở
với nhau. Mị muốn ăn lá ngón cho chết ngay, chứ không buồn nhớ lại nữa. Uất
ức, nước mắt Mị ứa ra. Tiếng sáo gọi bạn vẫn lửng lơ bay ngoài đường:
Anh ném pao, em không bắt,
Em không yêu, quả pao rơi rồi...
Mị muốn quên thời con gái ngày trước mà không sao quên được. Tiếng sáo cứ
lửng lơ trong đầu khiến cho Mị thiết tha bồi hồi.
Khi A Sử bất ngờ vào buồng để thay áo mới, tiếp tục đi rình bắt thêm con gái
nhà người ta đem về làm vợ; Mị lặng lẽ, thản nhiên xắn thêm miếng mỡ bỏ vào
đĩa đèn cho sáng, quấn lại tóc, với tay lấy cái váy hoa, rút thêm cái áo. A Sử
nhìn Mị, Mị không thèm nói một lời. Những hành động "nổi loạn" diễn ra trong
khi tiếng sáo đang rập rờn trong đầu Mị. Tiếng sáo gọi bạn tình như đem đến
cho Mị một sức mạnh mới, khơi gợi khao khát yêu đương và hạnh phúc. Khi
với tay lấy váy hoa... là Mị đã thực sự sống lại thời con gái với bao ước mơ
tươi đẹp.
Mị đã bừng tỉnh; quá khứ, hiện tại đan xen trong tâm hồn Mị. Hiện tại thì tăm
tối, ngột ngạt, mà tiếng sáo gọi bạn vẫn lơ lửng bay ngoài đường, đánh thức
quá khứ đẹp đẽ chưa xa.
Những hành động khác thường của Mị đã bị A Sử trấn áp phũ phàng. Sau câu
hỏi ngạc nhiên và giận dữ: Mày muốn đi chơi à?, A sử trói Mị bằng cả một
thúng sợi đay, quấn tóc lên cột làm cho Mị không cúi, không nghiêng được đầu
nữa. Không có một dòng nào miêu tả thái độ phản kháng của Mị. Suốt từ đầu
đến cuối, Mị chỉ im lặng, âm thầm cam chịu. Tuy vậy, ẩn chứa bên trong lại là
một cô Mị hoàn toàn khác, một cô Mị đang say mê sống với những kỉ niệm
tình yêu. A Sử chỉ trói buộc được thể xác chứ không thể trói buộc được tâm
hồn Mị.
Miêu tả diễn biến tâm trạng và hành động của Mị trong đêm tình mùa xuân, Tô
Hoài dường như đã nhập thân vào nhân vật. Trong bóng tối, Mị đứng im lặng
như không biết mình đang bị trói. Hơi rượu nồng nàn nâng đỡ tâm hồn Mị. Tai
Mị vẫn nghe tiếng sáo đưa Mị đi theo những cuộc chơi, những đảm chơi. Tuy
Mị chưa giải thoát được thể xác nhưng Mị đã giải thoát được tâm hồn: Lòng Mị
bồi hồi theo tiếng sáo: Em không yêu, quả pao rơi rồi, Em yêu người nào, em
bắt pao nào... Những vết dây trói đau nhức đưa Mị trở về với thực tại đau đớn,
khổ nhục. Mị vùng bước đi. Nhưng tay chân đau không cựa được. Mị không
nghe tiếng sáo nữa. Chỉ còn nghe tiếng chân ngựa đạp vào vách... Mị thổn thức
nghĩ mình không bằng con ngựa.
Mị đang sống với con người bên trong của mình: Chừng đã khuya... Mị nín
khóc, Mị lại bồi hồi nhớ đến thời điểm trai bản đến bên vách làm hiệu, rủ người
yêu dỡ vách ra rừng chơi. Lúc này, thực tại và quá khứ cứ đan xen vào nhau,
giằng xé tâm hồn Mị. Càng nhớ tới kỉ niệm cũ, Mị càng xót xa, đau khổ, phẫn
uất trước thực tại phũ phàng: Cả đêm ấy Mị phải trói đứng như thế. Lúc thì
khắp người bị dây trói thít lại, đau nhức. Lúc lại nồng nàn tha thiết nhớ. Hơi
rượu tỏa. Tiếng sáo. Tiếng chó sủa xa xa. Mị lúc mê, lúc tĩnh. Cho tới khi trời
tang tảng rồi không biết sáng từ bao giờ.
Mị bàng hoàng tỉnh... Không một tiếng động. Mị thương những người đàn bà
khốn khổ sa vào nhà quan... Đời người đàn bà lấy chồng nhà giàu ở Hồng Ngài
thì một đời con người chỉ biết đi theo đuôi con ngựa của chồng. Mị chợt nhớ lại
câu chuyện người ta vẫn kể: Đời trước, ở nhà thống lí Pá Tra có một người trói
vợ trong nhà ba ngày rồi đi chơi, khi về nhìn đến thì vợ chết rồi. Nhớ thế, Mị
sợ quá, Mị cựa quậy, xem mình còn sống hay chết, cổ tay, đầu, bắp chân bị dây
trói siết lại, đau dứt từng mảnh thịt.
Như thế là cuộc trỗi dậy lần thứ nhất của Mị không thành. Mị không thể thoát
khỏi địa ngục trần gian là nhà bố con tên thống lí, nhưng Mị không còn là con
ngựa, con rùa lùi lũi nuôi trong xó cửa nữa. Mị đã sống lại những thời khắc của
tuổi thanh xuân tươi trẻ và tự do. Cuộc trỗi dậy ấy như một đợt sóng dâng lên
rồi nhanh chóng tan ra, dù chưa làm thay đổi cuộc đời Mị nhưng những đợt
sóng ngầm của cảm xúc đến lúc nào đó sẽ tuôn trào mãnh liệt mà bằng chứng
là hành động Mị liều lĩnh cởi trói cứu A Phủ và cùng anh trốn khỏi Hồng Ngài.
Ở đoạn văn này, tác giả miêu tả hành động của Mị rất ít, nhưng người đọc vẫn
bị cuốn hút bởi một con người đang từ cõi âm u mơ hồ trỗi dậy, có một sức
sống tiềm tàng mà không một thế lực tàn ác nào vùi dập được. Không gian,
thời gian, giọng kể chuyện của tác giả đều phù hợp với diễn biến phức tạp của
tâm trạng Mị. Tô Hoài đã dẫn dắt người đọc dõi theo tâm trạng ấy, khi thiết tha
bồi hồi, khi nghẹn ngào xót xa! Đoạn văn miêu tả tâm trạng Mị trong đêm xuân
thấm đẫm tính nhân văn, góp phần tô đậm tính cách nhân vật Mị; thể hiện một
cách chân thật và cảm động giá trị hiện thực và tinh thần nhân đạo của truyện
ngắn Vợ chổng A Phủ.
Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân Mẫu 2
Trong nền văn học Việt Nam hiện đại, nhà văn Tô Hoài được độc giả biết đến
là một trong những cây bút rất tiêu biểu. Đến với đoạn trích "Vợ chồng A Phủ",
độc giả lại càng thêm ấn tượng bởi cách xây dựng hình tượng nhân vật mang cá
tính độc đáo, tiêu biểu. Đặc biệt, tác giả đã để lại dấu ấn mạnh trong lòng người
đọc bởi cá tính, sức sống bền bỉ, mạnh mẽ của nhân vật Mị. Tô Hoài đã khắc
họa thành công và chân thực diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đêm tình mùa
xuân ở Hồng Ngài.
Nhân vật Mị được tác giả khắc họa nổi bật và chân thực xuyên suốt tác phẩm.
Đó là một cô gái xinh đẹp, mang vẻ đẹp rất riêng của những cô gái vùng cao
Tây Bắc. Vẻ đẹp ấy đã làm cho bao chàng trai trong vùng đắm say mà nguyện
thổi sáo đi theo Mị. Cô gái trẻ ấy, mang trong mình những sức sống tươi trẻ
nhất, với bao tình yêu và hy vọng để bước vào quãng thời gian tươi đẹp mang
tên thanh xuân. Nhưng, những hủ tục bởi một xã hội vẫn còn ngang trái nhiều
bất công đã xô đẩy cuộc đời Mị vào những ngã rẽ cay đắng nhất. Món nợ
truyền kiếp của gia đình đã biến số phận một cô gái đáng lẽ ra phải có được
cuộc sống hạnh phúc, lại rơi vào sự bế tắc. Lối thoát nào cho Mị khi bị bắt trở
thành con dâu nhà Thống lí Pá Tra. Mang danh con dâu, nhưng cuộc sống hàng
ngày của Mị chẳng khác gì thân trâu ngựa. Mị phải làm việc lùi lũi, không
chuyện trò, không giao tiếp, làm việc như một cỗ máy, như một cái xác không
hồn. Những tưởng, những tháng ngày Mị sống trong sự vô cảm đó sẽ kéo dài
mãi. Nhưng không, thực ra sức sống tiềm tàng trong Mị vẫn luôn tồn tại, như
một đốm lửa vẫn nhen nhóm tận sâu ở dưới, chỉ chực có cơ hội là cháy bùng
lên mạnh mẽ.
Người ta luôn nói rằng, yếu tố ngoại cảnh có ảnh hưởng rất nhiều đến tâm trạng
cũng như hành động của con người. Quả thực như vậy. Khung cảnh mùa xuân
ở Hồng Ngài đã đem những sức sống tiềm tang trong Mị bấy lâu nay bị đè nén
sống dậy một cách mạnh mẽ. Mùa xuân vùng cao đến, những màu sắc sặc sỡ
của những chiếc váy hoa phơi trên những mỏm đá như những cánh bướm, tiếng
sáo gọi bạn tình của những chàng trai cô gái chớm yêu… Tất cả mang đến một
không khí mùa xuân rạo rực, làm lòng Mị cũng dâng trào bao cảm xúc.
Đêm tình mùa xuân, Mị bắt đầu uống rượu. Tâm hồn Mị bắt đầu trở về với
những kỉ niệm ngày trước. Hơi rượu nồng nàn và tiếng sáo xung quanh đã làm
Mị nhớ lại những ngày tháng còn được tự do, được sống với đúng ý nghĩa một
con người. Mị nhớ lại ngày trước, mình thổi lá hay hơn thổi sáo. Những kí ức
về những tháng ngày tươi đẹp tưởng chừng như bị quên lãng giờ đây đang sống
dậy, như một thước phim quay chậm đưa Mị trở về với quá khứ. Sự thức tỉnh
ấy đang làm trỗi dậy sức sống của một tâm hồn đã bị số phận làm cho chai sạn.
Kỉ niệm ùa về, cảm xúc ùa về. Trong những ngày làm dâu nhà thống lí Pá Tra,
Mị sống với cảm xúc trơ lì như một tảng đá. Nhưng giờ đây, trong khung cảnh
đêm tình mùa xuân đang rạo rực, Mị đã có những luồng cảm xúc mạnh. Mị ước
nếu như có nắm lá ngón trong tay, Mị sẽ ăn luôn mà không cần suy nghĩ. Ý
nghĩ đầy táo bạo này chính là một sự nhen nhóm của tinh thần phản kháng lại
số phận. Thực tại đau khổ đã làm người con gái căng tràn sức sống ngày nào
chai lì cảm xúc. Nhưng khung cảnh đêm tình mùa xuân đã làm cho người con
gái ấy nhen nhóm lên ý thức đấu tranh để có thể thoát khỏi cuộc sống vô nghĩa
đang bủa vây, ngay cả khi cách phải chọn là tìm đến cái chết.
Tuy nhiên, những cảm xúc mạnh ấy của lòng Mị lại không biểu hiện ngay
trong những hành động. Tác giả Tô Hoài đã cho nhân vật của mình có sự đấu
tranh quyết liệt trong tư tưởng: một bên là khát khao tự do cháy bỏng, một bên
là sự chai lì cảm xúc, mặc cảm về số phận. Mị đã có những hành động liên tiếp
nhau. Hành động đầu tiên, Mị sắn thêm mỡ bỏ vào đèn. Đó là hành động tuy
nhỏ nhưng mang nhiều ý nghĩa. Đó có thể là mong muốn của nhân vật muốn
căn phòng sáng lên, hay cuộc đời mình có thể tươi sáng và nhiều hy vọng hơn.
Tiếp theo, Mị bắt đầu quấn lại tóc và chuẩn bị váy áo đi chơi. “Mị còn trẻ, Mị
muốn đi chơi”. Vậy là, khát khao được sống với những cảm xúc chân thực nhất
của đời mình đã chiến thắng trong ý nghĩ, hành động của Mị. Mị đang sống,
nhưng là sống với những ki niệm của quá khứ, cảm xúc của quá khứ. Mị đang
quên đi thực tại đau khổ, mà sống đúng với bản chất con người yêu tự do trong
mình. Trớ trêu thay A Sử về, và trói đứng Mị lên cột nhà. Nhưng, thân xác Mị
bị trói buộc tại đấy, còn tâm hồn Mị vẫn đang lơ lửng và đi theo những tiếng
sáo gọi bạn tình. Khát vọng sống vừa mới bùng lên trong Mị, đã bị trói buộc
bởi thực tại đau khổ, đó mới là điều cay đắng nhất. Khi Mị dần tỉnh chính là lúc
các cơn đau thể xác bắt đầu ập đến, những cảm xúc mạnh mẽ trỗi dậy trong
đêm tình mùa xuân cũng dần mất theo cơn say đang dần biến mất. Nhưng, đó
lại chính là ngọn nguồn của ảnh lửa yêu tự do, vẫn hàng ngày hàng giờ cháy
âm ỉ trong lòng cô gái H’mông xinh đẹp ngày nào.
Nhà văn Tô Hoài đã rất thành công khi có những trang văn miêu tả chân thực,
cảm động diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân. Cảm xúc và
hành động của nhân vật đã dần bộc lộ cá tính và nét tính cách, sức sống tiềm
tàng vẫn ẩn sâu trong người con gái ấy. Đó chính là minh chứng cho khát vọng
sống, sức sống mạnh mẽ tiềm tang biểu trưng cho những con người ý chí vùng
cao Tây Bắc.
Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân Mẫu 3
Tô Hoài là một nhà văn lớn, có số lượng tác phẩm đạt kỉ lục trong văn học hiện
đại Việt Nam, các sáng tác của ông thiên về diễn tả sự thật đời thường với lối
viết giản dị, gần gũi, thông tục. Truyện ngắn “ Vợ chồng A Phủ” in trong tập
“Truyện Tây Bắc” là một tác phẩm tiêu biểu, sau hơn nửa thế kỉ, đến nay vẫn
giữ nguyên vẹn sức hút với nhiều thế hệ người đọc. Tác phẩm xoay quanh số
cuộc sống của nhân vật Mị, đặc biệt là diễn tả diễn biến nội tâm của cô trong
từng giai đoạn và đêm tình mùa xuân là một cảnh tác động lớn diễn biến tâm lý
và hành động của người con gái vùng núi này.
Vì sao sau bao nhiêu năm sống lầm lũi như con rùa nuôi nơi xó cửa, chấp nhận
cuộc sống chẳng bằng con trâu, con ngựa, sức sống của Mị lại chợt hồi sinh
trong đêm tình mùa xuân? Phải chăng không khí mùa xuân đến bất ngờ cùng
hội xuân, sắc áo váy rực rỡ và những cuộc chơi đã ảnh hưởng đến Mị? Hay
chẳng phải sắc màu cũng chẳng phải hương xuân mà chính là tiếng sáo thân
quen. Tiếng sáo gọi bạn tình vốn đã quen thuộc, đi vào nếp sống của người dân
Hồng Ngài, họ dùng tiếng sáo để thể hiện tình yêu, để nói lòng mình. Nghe
tiếng sáo, Mị lại bồi hồi nhớ lại quá khứ của mình, tiếng sáo đưa Mị theo
những cuộc chơi, hình ảnh tiếng sáo quan trọng đến mức được lặp lại hơn mười
lần trong tác phẩm. Tiếng sáo tuy giản dị, mộc mạc nhưng lại khiến lòng người
thiết tha bồi hồi, bởi nó tượng trưng cho tình yêu trai gái. Tiếng sáo khơi dậy
trong người con gái vốn tưởng đã chết về mặt tinh thần sống lại quá khứ tươi
đẹp, cái ngày mà cô thỏa sức vùng vẫy trong tự do và tình yêu. Chính tiếng sáo
đã tác động mạnh mẽ đến sức sống tiềm tàng trong Mị. Bên cạnh tiếng sáo,
men rượu cũng là một yếu tố khiến Mị có sự thay đổi. Mị uống ực từng bát,
uống như một tên sâu rượu, Mị uống để quên đi hiện tại khốn khổ, nhục nhã và
cũng để không nhớ đến tương lai mờ mịt, không có gì để hi vọng. Hành động
uống rượu ấy đã nói lên nỗi oan khuất đau buồn trong trái tim người con gái
nhưng cũng tiếp thêm sức mạnh để người con gái ấy bừng tỉnh sức sống.
Từ những chất xúc tác từ bên ngoài ấy cùng bản chất mạnh mẽ, tràn đầy sức
sống, Mị đã hồi sinh cảm xúc trong đêm tình mùa xuân. Nghe tiếng sao, Mị
bỗng cảm thấy tha thiết, bồi hồi. Những cảm xúc nhẹ nhàng ấy khiến Mị nhớ
về quá khứ – một quá khư tươi đẹp mà chẳng bao giờ Mị dám hi vọng có thể
sống lại một lần nữa. Ngày ấy, Mị thổi lá cũng hay như thổi sáo, tài năng cùng
vói sắc đẹp của nàng khiến bao chàng trai Hồng Ngài mê đắm, ngày đêm thổi
sáo đi theo Mị. Từ những hồi ức đẹp đẽ ấy, Mị thấy phơi phới trở lại và cô
nhận ra mình vẫn còn trẻ. Thật kì lạ khi người ta không biết trạng thái của bản
thân ra sao để rồi một ngày chợt nhận ra mình vãn còn trẻ. Điều ấy chẳng khác
nào bao ngày qua, Mị không biết mình đang sống hay chỉ là tồn tại như một cái
xác và đêm nay, cô mới chợt tỉnh, nhận thức được mình vẫn còn trẻ, mình vẫn
còn sống và mình phải làm điều gì để chứng minh điều đó. Điều đầu tiên cô
muốn làm khi sống lại cảm giác chính là muốn đi chơi. Bao năm rồi, kể từ khi
bị gả về nhà thống lý Pá Tra, làm vợ A Sử, Mị đều không đi chơi xuân, mặc dù
những người đàn bà có chồng khác vẫn đi chơi. Mị muốn ra ngoài, không còn
muốn yên phận sống trong căn phòng kín mít, chỉ có một ôi cửa sổ nhỏ, hằng
ngày nhìn ra không biết là sáng hay tối nữa. Cô bắt đầu sửa soạn, cô lấy chiếc
váy hoa, cho thêm mỡ vào đèn để thắp sáng căn phòng tăm tối và quấn tóc.
Đây là những hành động được coi là phản kháng của Mị, cô đã bắt đầu có
những phản ứng với cuộc sống, đã hồi sinh cảm xúc. Nhưng ngay khi ngọn lửa
sức sống đang bùng cháy mạnh mẽ thì lại bị dập tắt, con người tàn nhẫn ấy
không ai khác chính là A Sử - con trai thống lý và cũng là chồng Mị. Hắn đột
nhiên về nhà và thấy lạ khi thấy Mị sửa soạn đi chơi. Con người ấy đã trói Mị
lại, độc ác hơn, hắn lấy tóc Mị quấn quanh cột, không cho Mị cử động. Nhưng
dù bị trói, hơi rượu vẫn nồng nàn trong Mị, chi phối lý trí cô. Cô nghe thấy
tiếng sáo, tiếng sáo gọi bạn tình của ai kia mà như gọi lòng cô, bất giác cô bước
đi, cô muốn đi theo tiếng sáo tình yêu ấy, đó mới chính là cuộc sống đáng lẽ cô
được hưởng. Nhưng dây trói cứa vào da thịt, nỗi đau thể xác làm cô bừng tỉnh.
Cô đành lòng phải trở lại với hiện thực đắng cay, rằng thân phận mình không
bằng con ngựa nhà thống lý. Đau xót thay.
Sự hồi sinh sức sống của Mị trải qua cả một quá trình diễn biến từ những cảm
xúc hồ tưởng về quá khứ đến hành động phản kháng muốn đi chơi và cuối cùng
nhận thức ra một điều quan trọng. Lúc trước, Mị đã coi mình là con trâu, con
ngựa nhà thống lý mà đã là con trâu, con ngựa thì không có suy nghĩ, chúng chỉ
biết ăn và làm việc mà thôi nhưng lúc này Mị đã hiểu ra, trong ngôi nhà này,
đến cả con trâu, con ngựa mình cũng không bằng. Sự hồi sinh sức sống này do
nguyên nhân khách quan là tiếng sáo và men rượu nồng nó chưa đủ sức mạnh
để tạo nên những hành động mạnh mẽ để tự giải thoát mình, chính vì thế sau
đó, Mị lại trở lại cuộc sống như cũ.
Qua nghệ thuật miêu tả tâm lý cùng việc sử dụng ngôn ngữ giản dị, thông
dụng, Tô Hoài dường như đã vẽ lên trước mắt người đọc hình ảnh một người
con gái mạnh mẽ, tuy đã bị vùi dập, tưởng chỉ còn cái xác không hồn nhưng
bên trong vẫn tiềm tàng ẩn chứa sức sống mãnh liệt, chỉ tìm cơ hội để hồi sinh,
để bùng cháy.
Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân Mẫu 4
Vợ chồng A Phủ là truyện ngắn được nhà văn Tô Hoài viết vào năm 1952 được
in trong tập “Truyện Tây Bắc” (1953) được lấy cảm hứng từ một sự kiện có
thật khi chính nhà văn Tô Hoài đã được sống và chứng kiến chính cuộc sống
của những người dân nghèo nơi cùng cao xa xôi này. Nhà văn Tô Hoài đã thấy
được cảnh những số phận con người biến thành nô lệ bị chế độ địa chủ cường
hào thống lý áp bức bóc lột khiến sống không bằng chết. Hệ thống nhân vật mà
Tô Hoài xây dựng nên cũng là những số phận tiêu biểu cho những tầng lớp tiêu
biểu trong xã hội xưa chính là thống lý Pá Tra - địa chủ giàu có nhưng tàn ác,
Mị và A Phủ - những người nông dân lao động hiền lành nhưng phải chịu đày
đọa cả về thể xác lẫn tinh thần.
Nhân vật Mị được nhà văn giới thiệu từ giữa cuộc đời đi ra. Mở đầu truyện nhà
văn đưa người đọc đến với thế giới của truyện cổ tích, với miền đất xa xôi Tây
Bắc, dừng lại nhà thống lý Pá Tra giàu có nhất vùng, gặp một thiếu phụ đặc
biệt lúc nào cũng ngồi cạnh tảng đá cạnh tàu ngựa vô tri vô giác, mặt lúc nào
cũng cúi buồn rười rượi. Những câu văn tự sự chậm rãi nhỏ nhẹ hé mở cho
người đọc thấy cuộc đời người thiếu phụ thật bất hạnh, chắc không phải con gái
thống Lý, quả đúng như vậy đó là con dâu gạt nợ tội nghiệp, khốn khổ. Từ đây,
ngòi bút tài hoa của Tô Hoài ngược dòng thời gian trở về quá khứ để kể về
cuộc đời của Mị trước khi về làm dâu nhà thống lý Pá Tra. Thời gian trước đó
Mị là con gái trong một gia đình nông dân nghèo khổ hoàn cảnh vô cùng éo le,
nghèo đến mức mà bố mẹ Mị không đủ tiền cưới phải vay lãi nhà thống lý Pá
Tra “mỗi năm trả lãi một nương ngô”, đến khi mẹ Mị qua đời mà gia đình vẫn
chưa hết nợ, món nợ truyền từ đời này sang đời khác. Số phận đưa đẩy Mị phải
sống trong căn nhà u tối nhà thống lý, ngày cũng như đêm Mị ở trong căn
phòng không có ánh sáng, không được coi như một con người phải chịu cảnh
sống khổ cực như trâu ngựa.
Mị là người con gái nết na thùy mị, có những phẩm chất, tính cách tốt đẹp, tài
hoa “Mị thổi sao giỏi” đi đường “ngắt chiếc lá đưa lên môi, thối sáo lá hay như
thổi sáo” thể hiện được thế giới tâm hồn của Mị rất phong phú. Hơn thế nữa Mị
là người con hiếu thảo biết lo cho gia đình đã hy sinh bản thân để giúp cha trả
nợ. Ấy thế rồi cuộc đời Mị bị lay chuyển từ khi bước chân vào làm con dâu nhà
thống lý. Mị lùi lũi như con rùa nuôi ở xó cửa, hình ảnh so sánh có thể cho
người đọc thấy được cảnh nơi Mị sống chẳng khác gì địa ngục, nơi tăm tối,
không có sự sống.
Nhưng trái tim nhân đạo sâu sắc của Tô Hoài không để cho nhân vật mà mình
đồng cảm chết tàn chết lụi tội nghiệp ở nhà thống lý mà ông vẫn để cho sức
sống tiềm tàng của Mị như hòn than hồng âm ỉ cháy trong đống tro tàn của tâm
hồn, nếu gặp luồng gió mát cuộc đời thổi tới nó sẽ bùng cháy. Nhà văn đã
thăng hoa tài năng của mình sáng tạo ra luồng gió mát ấy chính là đêm tình
mùa xuân làm hồi sinh tâm hồn Mị. Thiên nhiên năm ấy khác thường gió bấc
lạnh thêm dữ dội hòa với sắc màu cuộc sống là trên những mỏm đá những
chiếc váy hoa phơi “xòe” như đàn bướm sặc sỡ, âm thanh của cuộc sống khác
lạ khi ở Hồng Ngài ăn tết sớm tiếng trẻ con đùa nhau ầm ĩ, tiếng “trai gái ném
pao, thổi khèn, thổi sáo và nhảy”. Sự khác thường ấy đã tác động vào tâm hồn
Mị đặc biệt là chi tiết “tiếng sáo” như một sợi chỉ đỏ nối liền tâm hồn Mị thời
trẻ trung son sắc với đêm tình mùa xuân năm nay, tiếng sáo vọng vào sâu thẳm
tâm hồn gọi về bài hát Mị thường thổi năm xưa “Mày có con trai con gái rồi,
mày đi làm nương, ta không có con trai con gái ta đi tìm người yêu”. Đây là
tiếng sáo lần thứ nhất lấp ló đầu núi, từ xa vọng lại khiến trái tim Mị đang lạnh
giá, khô cứng, bỗng mềm dịu, ấm áp, đập những nhịp đập hồi sinh trở lại “thiết
tha bồi hồi” và Mị tỉnh lại thấy hiện tại “đêm tình mùa xuân đã tới”. Khi tỉnh
dậy có lẽ Mị lại nhận ra cuộc sống hiện thực không đáng sống vì tuổi xuân của
Mị đang bị giam hãm ở nhà thống lý Pá Tra, và tất yếu bao nỗi buồn tủi đau
dâng trào mãnh liệt đòi hỏi Mị tìm đến men rượu để trốn tránh: “Mị lén lấy hũ
rượu cứ uống ực từng bát”, uống như muốn trôi đi bao đau khổ, uất hận. Cách
uống rượu như thể tất yếu khiến Mị say, lịm mặt ngồi đấy, bắt đầu rơi vào trạng
thái phân thân, tiếng sáo vẫy gọi giục giã, còn men rượu nâng tâm hồn Mị bay
lên theo tiếng sáo đến với những cuộc chơi trong hoài niệm của quá khứ. Còn
thể xác vẫn ở lại nhà thống lý “nhìn mọi người nhảy đồng, người hát” khi mọi
người về hết “Mị vẫn ngồi trơ một mình giữa nhà”. Tiếng sáo lần hai “tai Mị
văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng” tiếng sáo lần này đã đến gần Mị hơn.
Tiếng sáo như vẫy gọi khiến Mị như bị thôi thúc trở về quá khứ ngày trước
sống với những ngày tươi đẹp xuân sắc, rực rỡ, vui tươi nhất, thuở ấy “Mị thổi
sáo giỏi” “Mị uốn chiếc lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo”, có biết bao
nhiêu người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị.
Đến đây Tô Hoài đã nhìn thấy trong tâm hồn Mị một cuộc giao tranh gay gắt
giữa quá khứ và hiện tại, quá khứ tươi đẹp rực rỡ nhưng mới chỉ bùng lên, còn
hiện tại Mị bị cường quyền, phu quyền áp chế lại dai dẳng triền miên quá lâu
nên quá khứ không dễ thắng nổi, không thể kéo bước chân Mị đi chơi. Từ khi
Mị vào nhà thống lý “chẳng năm nào A Sử cho Mị đi chơi tết” những hồi ức về
quá khứ mỗi lúc một mạnh mẽ bừng cháy làm Mị lại quên đi hiện tại đau khổ
chỉ còn nhìn thấy hiện tại đáng vui, may mắn là: “Mị trẻ lắm, Mị vẫn còn trẻ”
và “Mị muốn đi chơi”. Đấu tranh trong tâm hồn Mị càng một mạnh mẽ thêm
qua những lần tiếng sáo dồn dập tiếp theo khiến tâm hồn Mị thoát ra như con
ong thoát khỏi tổ kén. Tuy chân tay bị trói chặt nhưng tâm hồn đã hòa nhịp với
đêm tình ngoài kia. Sự hồi sinh mạnh mẽ ấy bùng cháy do nhiều cung bậc của
tiếng sáo đã thôi thúc Mị bước đi dù là lúc tỉnh, lúc mơ. Mị lúc mê đi theo tiếng
sáo, lúc tỉnh thổn thức với tiếng chó sủa xa xa tiếng chân ngựa dần dần sự áp
chế ngày một đè nặng khiến Mị bừng tỉnh và vô cùng sợ hãi rơi vào trạng thái
tê liệt “ như con rùa nuôi trong xó nhà”.
Tô Hoài đã rất tài tình bằng tài năng và trái tim nóng của mình đã khắc họa
chân thực những nét riêng biệt về phong tục, tập quán, tính cách và tâm hồn
người dân nơi cùng cao xa xôi bằng một giọng văn nhẹ nhàng mang phong vị
dân tộc, giàu giá trị nhân văn sâu sắc.
Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân Mẫu 5
Nhắc đến "Vợ chồng A Phủ" chắc hẳn bạn sẽ nhớ đến ngay cô Mị - một nhân
vật trung tâm của truyện ngắn. Với cuộc đời đau khổ và cơ cực, Mị đại diện
cho cuộc sống tủi nhục của người dân miền núi dưới ách thống trị của phong
kiến và bọn chúa đất. Cuộc đời của Mị trong cảnh làm dâu gạt nợ cho nhà
thống lí Pá Tra thể hiện giá trị hiện thực của tác phẩm. Tuy nhiên dưới ngòi bút
nhân đạo của mình, Tô Hoài không để cho cô Mị cứ mãi sống nhẫn nhịn chai lì
mà thúc đẩy sức sống tiềm tàng trong cô. Sức sống ấy được bùng cháy trong
đêm tình mùa xuân. Diễn biến tâm trạng của Mị trong đêm ấy đã trở thành
điểm ấn tượng khó phai mờ trong lòng người đọc.
Nguyễn Du có câu "người buồn cảnh có vui đâu bao giờ". Chính vì cảnh vật
thiên nhiên nơi miền núi vào xuân đã tác động đến tâm trạng của Mị. "Những
chiếc váy hoa phơi trên mỏm đá xòe ra như những con bướm sặc sỡ". Đám trẻ
con chơi quay ầm cả bản. Gió heo may, cỏ vàng ửng…. Cảnh vật vào xuân, cả
bản ăn Tết. Đặc biệt là tiếng sáo gọi bạn tình thiết tha bồi hồi cứ vang vọng.
Ngoại cảnh đã góp phần không nhỏ vào sự thay đổi tâm trạng của Mị. Và rồi
Mị lén uống rượu. "Mị uống ừng ực từng bát". Uống "ừng ực" như để trôi đi,
nguôi đi cái buồn, cái khổ. Mị uống như để quên đi cái đau khổ của phầm đời
đã qua. Mị uống cái khao khát của phần đời chưa tới. Nhưng Mị uống chỉ say
về thể xác còn tâm hồn cô lại như được thức tỉnh sau bao ngày bị tê liệt, đày
đọa. "Chén rượu tiêu sầu, sầu càng sầu thêm". Mị càng uống, Mị càng tỉnh. Mị
nhớ về những kỉ niệm ngày xưa. "Ngày xưa Mị thổi sáo giỏi", Mị có tài thổi lá
hay hơn thổi sáo. Những đêm tình mùa xuân, trai bản đứng nhẵn cả đầu buồng
Mị. Rồi Mị thấy "phơi phới trở lại, lòng đột nhiên vui sướng". Mị ý thức được
"mình còn trẻ lắm". Điều đí đã dẫn tới ý định Mị "muốn đi chơi xuân". Nhớ lại
kỉ niệm ngày xưa Mị lại trở về thực tại. Mị ý thức được cuộc đời, số phận của
mình. Mị ý thức được tình cảnh đau xót của mình. "Nếu có nắm lá ngón trong
tay, Mị sẽ ăn cho chết ngay chứ không buồn sống lại nữa". Tiếng sáo lại rập
rờn trong đầu Mị cùng tiếng hát "Anh ném pao, em không bắt - Em không yêu,
quả pao rơi rồi". Tiếng sáo và tiếng hát cứ tha thiết như mời gọi lại vừa như
giận hờn. Tiếng sáo cứ rập rờn bay bổng thể hiện cho khát vọng tình yêu và tự
do. Tiếng sáo ấy cùng men rượu nồng nàn đã thổi bùng lên tâm hồn Mị. Điều
đó đã dẫn tới hành động Mị chuẩn bị đi chơi xuân.
Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân Mẫu 4
Đại thi hào Nguyễn Du đã từng thương xót khi nói về số phận người đàn bà và
nhà thơ dành cho những số phận bất hạnh câu thơ thể hiện sự cảm thương ấy:
“Đau đớn thay phận đàn bà
Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung”
Thật vậy, không chỉ có Kiều mới có số phận đau khổ bạc mệnh như thế mà đến
người đàn bà hàng chài, nhân vật Thị trong tác phẩm Vợ Nhặt cũng vậy. Tô
Hoài cũng góp phần làm rõ số phận của những người phụ nữ trong xã hội cũ ấy
bằng tác phẩm Vợ Chồng A Phủ. Và đặc biệt số phận và vẻ đẹp của người phụ
nữ vùng cao hội tụ tất cả trong nhân vật Mị. Có lẽ trong tất cả những phẩm chất
và số phận của nhân vật Mị người đọc ấn tượng nhất với sức sống tiềm tàng
của cô trong đêm tình mùa xuân trên Hồng Ngài.
Trước hết là trước khi cô làm dâu nhà thống lý Pá Tra. Mị được biết đến với
một nhan sắc đẹp và rất chăm chỉ. Cô là một cô gái nhà nghèo chính vì thế mà
cha mẹ Mị đã phải vay nhà thống lý tiền để trang trải cuộc sống. Mị xinh đẹp
hiền diu đến mức “ không biết bao nhiêu chàng trai đến đứng nhẵn vách đầu
giường Mị”. Không những thế Mị còn là một người con gái đa tài nữa, cô thổi
sáo rất giỏi và rất hay chỉ cần một cái lá trên tay thì cô có thể thổi được một ban
nhạc hay rồi. xinh đẹp tài giỏi cô còn rất chăm chỉ, hiếu thảo và có lòng tự
trọng. Khi thống lý ngỏ ý muốn lấy Mị về để gạt nợ cho cha me nhưng Mị nhất
quyết xin cha rằng Mị không sẽ làm nương để trả nợ nhà thống lý chứ Mị
không muốn về nhà thống lý. Qua đâ ta thấy Mị là một người con gái có đầy đủ
tất cả những nhan sắc và phẩm chất. Đáng ra với tài năng và nhan sắc của mình
Mị phải được sống trong cảnh vui vẻ hạnh phúc chứ nhưng sự thật thì ngược
lại. Trong một đêm tình mùa xuân Mị đã bị A Sử con của thống lý đóng giả
làm người yêu Mị gạt Mị bắt về cúng trình ma nhà nó. Để rồi từ đó Mị sống
không bằng chết, Mị sống trong kiếp làm dâu gạt nợ nhà thống lý. Cuộc đời ấy
của Mị là một chuỗi ngày khổ sở và căm lặng.
Đến khi làm dâu nhà thống lý Pá Tra thì Mị không còn tinh thần phản kháng
nữa. Mị cả ngày không nói mọt câu lầm lũi như con rùa nuôi trong xó cửa. Mị
làm đi làm lại những công việc giống nhau trong những ngày tháng ấy. ngày
nào làm việc gì Mị làm việc ấy Mị không tìm đến cái chết nữa. Mị “ở lâu trong
cái khổ Mị đã quen khổ rồi”. Thân Mị không bằng con trâu con ngựa ở nhà này
vì con trâu con ngựa làm thật đấy nhưng cũng có lúc nó được đứng gãi chân
nhai cỏ còn đàn bà trong nhà này thì phải làm từ sáng đến đêm.
Tưởng rằng sức sống trong Mị đã lụi tàn đi nhưng những đêm tình mùa xuân
đến mang lại sức sống tiềm tàng cho Mị. Có thể nói rằng chính những tác động
đặc biệt là tiếng sáo thổi đã đánh thức trái tim nguội lạnh bấy lâu nay của Mị
hồi sinh.
Cảnh sắc trên Hồng Ngài thay đổi rực rỡ sắc màu hơn, những chiếc váy xòe đã
được phơi trên những mỏm đá như những con bướm sặc sỡ. Xuân về cảnh vật
như đổi sắc tươi xinh khiến cho lòng ai đều không khỏi bâng khuâng xao
xuyến.
Con người Hồng Ngài cũng tác động đến sức sống trong Mị. Những chàng trai
cô gái Her Mông tết đến rủ nhau đi chơi quay, chơi pao trên những khoảng sân
trống. có những lời bài hát khiến cho nhân vật xao xuyến “anh ném pao, em bắt
pao nào, em yêu anh nào”. Tiếng sáo gọi bạn tình cất lên khiến cho Mị bổi hổi
bồi hồi. Tất cả những yếu tố ấy đã tác động đến tâm hồn Mị.
Trong nhà thống lý ăn uống linh đình ăn uống xong thì lại tiếp một trận rượu
nữa. khi mọi người say sưa lăn hết ra nhà thì Mị lén lấy rượu, cô uống ực từng
bát. Tưởng chừng như cô đang uống chén cay chén đắng của cuộc đời mình.
Thế rồi Mị mơ tưởng đến những kỉ niệm ngày xưa. Tiếng sáo vẫn bồi hồi xúc
động. Mị hãy còn trẻ Mị muốn đi chơi. Tiếng sáo kia làm cho cô nhớ đến
nhưng ngày xưa yêu dấu và đến bay giờ nó vẫn cứ vẳng vẳng bên tai cô không
thôi khiến cho Mị đi tới một quyết định.
Mị đến phòng mình khẽ xắn thêm mỡ để sáng đèn lên có thể nói chính hành
động ấy đã thắp sáng lên cuộc đời cô. Dường như cô đã tỉnh dậy sau bao nhiêu
năm tháng ngủ quên. Cô không còn là một con rùa lầm lũi trong xó cửa nửa. tết
này cô đã uống rượu rồi. tiếng sáo vẫn vẳng lên thiết tha:
“Mày có con trai con gái
….
Tao không có con trai con gái
Tao đi tìm người yêu”
Mị quyết định lấy chiếc váy hoa trong vách để chuẩn bị đi chơi. Mị sửa sang lại
đầu óc. Điều đó cho thấy sức sống niềm yêu đời trong Mị đã quay trở lại, nó
mãnh liệt và thật là con người mà Mị từng có. Thế nhưng A Sử đã kịp thời biết
được. hắn đi chơi về và chắc là để thay đồ rồi đi tiếp nhưng nhìn thấy Mị sửa
sang hắn trói Mị lại cái cột ngay nhà. Tóc Mị dài xõa xuống hắn độc ác buộc
luôn lên cái cột đó khiến cho Mị không sao cựa quạy được nữa. Thế rồi Mị vẫn
mang tâm hồn mình đi theo tiếng sáo ấy. Nó vẫn bổi hổi bồi hồi Mị nhớ đến
những kỉ niệm và chân Mị bước đi nhưng không thể nào bước nổi. Khi ấy Mị
mới biết mình đang bị trói, tóc cô cũng buộc trên côt khiến cho cô không thể
cúi được. Ngoài kia tiếng ngựa đạp vào chân vách nghe thật chua xót. Có thể
nói nếu như tiếng sáo kia đánh thức sức sống trong Mị cho Mị nhớ lại những
khoảnh khắc ngày xưa mình thường vẫn sống thì tiếng chân ngựa khiến cho mị
thức tỉnh và đối mặt với thực tại đầy đau khổ. Và khi ấy Mị không còn nghĩ
đến tiếng sáo kia nưa trong khi nó vẫn văng vẳng bên tai và vang trên khắp
Hồng Ngài.
Như vậy có thể nói sức sống của Mị đã vùng dậy mãnh liệt nhưng lại bị chính
tay A Sử vùi dập một cách vô cùng thậm tệ. nhưng dù sao thì qua đây mị đã
cho ta thấy được sức sống tiềm tàng ấy. Nó không chết đi mà bao lâu nay nó
chưa có cơ hội để hồi sinh. Và có lẽ lần này thất bại nhưng nó báo hiệu cho lần
sau của Mị. A Sử như đại diện cho chính thế lực cường quyền kia vùi dập
người ta một cách dã man nhưng tuy thế cũng không thể ngăn cản được sức
sông trong con người Mị.
Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân Mẫu 5
Phân tích, miêu tả tâm lí nhân vật luôn là một thử thách đối với bất cứ tác giả
nào. Không phải ai cũng có cái biệt tài đi miêu tả tâm lí nhân vật một cách
tường tận và chân thực. Và Tô Hoài chính là một trong số ít những tác giả có
biệt tài phân tích, miêu tả tâm lí nhân vật với sự phát triển tâm lí hết sức logic,
tự nhiên. Sự phát triển tâm lí của Mị trong đêm tình mùa xuân chính là một ví
dụ điển hình.
Mị là cô gái trẻ, sinh ra trong một gia đình nghèo khó, cha mẹ vì không có
tiền cưới nhau nên phải vay tiền thống lí Pá Tra. Tiền chưa trả hết, món nợ đó
đổ dồn lên Mị. Nhưng Mị không lấy đó làm gánh nặng, mà vẫn xin cha cho
mình lao động để trả nợ dần. Rõ ràng trong cô gái này có một tình yêu lao
động, yêu cuộc sống hết sức mãnh liệt. Khi bị biến thành con dâu gạt nợ, Mị
phản kháng vô cùng quyết liệt, cô còn có quyết định ăn lá ngón để chấm dứt
cuộc sống mất tự do này. Nhưng vì thương cha mà cô đã gắng gượng sống.
Nhưng càng gắng gượng bao nhiêu thì tâm hồn cô lại càng bị bài mòn, chai sạn
bấy nhiêu cho đến mức “ở lâu trong cái khổ Mị quen khổ rồi”, Mị “như con rùa
lùi lũi nơi xó cửa”, Mị dường như quên đi cả khát vọng tự do, khát vọng hạnh
phúc của mình, chỉ chờ đến ngày mình chết đi mà thôi.
Đẩy nhân vật vào sự cùng khổ đến tận cùng chính là một dụng ý nghệ thuật của
Tồ Hoài, bởi chỉ khi con người ta bị đẩy vào bước đường cùng thì khát khao
mới đươc bùng lên quyết liệt và mạnh mẽ ấy. Và cái khao khát ấy đã được thể
hiện rõ nét trong đêm tình mùa xuân ấy.
Để tạo tiền đề cho sự đột phá của Mị, Tô Hoài đã dụng công chuẩn bị những
yếu tố khác đặc biệt là những yếu tố về thiên nhiên, về cảnh sắc cuộc sống của
những người miền núi. Mùa xuân về trên vùng cao quả thực vô cùng rực rỡ,
đẹp đẽ. Những đồi cỏ ranh vàng ửng nhưng những vệt lửa thổi dưới thung khô,
càng rét càng trở nên dữ dội hơn. Trên những mỏm đá mèo là những chiếc váy
sắc màu rực rỡ, rồi cùng với đó tiếng cười của trẻ con. Không khí mùa xuân
thật náo nhiệt, tràn đầy sức sống. Chính những tác nhân bên ngoài này đã phần
nào gợi lên long yêu cuộc sống, giúp Mị từ cõi quên trở về cõi nhớ.
Trong những yếu tố được Tô Hoài chuẩn bị thì đắt giá nhất là chi tiết tiếng
sáo. Tiếng sáo xuất hiện từ xa đến gần, từ đỉnh núi, đến đầu làng rồi quanh
quẩn trong tâm trí Mị. Tiếng sáo ấy đã tác động mạnh mẽ đến tâm lí Mị. Cùng
với đó là sự kết hợp của hơi men, “ngày tết, Mị cùng uống rượu như ai” ,
nhưng Mị uống như để quên đi đau đớn, Mị uồng ừng ực từng bát, rồi say lịm
đi. Trong mơ màng Mị thấy tiếng sáo gọi bạn tình văng vẳng. Tiếng sáo ấy đã
làm Mị động tâm, là cô bổi hổi nhớ lại những kỉ niệm đẹp trước đây. Lòng cô
phơi phới trở nên, niềm vui sướng trào dâng. Và cô nhận thấy “Mị trẻ lắm, Mị
vẫn còn trẻ. Mị muốn đi chơi…”. Sau bao năm làm con rùa lùi lũi trong xó cửa,
dường như ý thức về bản thân mình đã dần dần quay trở lại. Dường như đoạn
văn này ta thấy như chính lời Mị nói ra, Tô Hoài đã xuất sắc hóa thân để thấu
hiểu những suy nghĩ, tâm trạng của nhân vật. Đồng thời điều đó cũng giúp Tô
Hoài thấy được những giằng xé, mâu thuẫn trong tâm lí Mị giữa quá khứ vag
hiện tại. Và khi tiếng sao vang lên, khi Mị như bừng tỉnh, và khát khao: “Nếu
có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay, chứ không muốn nhớ
lại nữa”. Đây là sự phản kháng hết sức quyết liệt, đối với Mị phải sống mất tự
do, còn đau đớn, tủi cực hơn cả cái chết. Điều đó đã cho thấy khát khao mãnh
liệt của Mị.
Thì ra đằng sau con những tưởng như đã chết hoàn toàn ấy lại vẫn tiềm tàng
sức sống mãnh liệt đến như vậy. Mị không cam chịu ở nhà, Mị muốn đi chơi
như mọi người, muốn được hòa nhập, muốn được sống thực sự. Cô đã hiện
thực hóa bằng hàng loạt các hành động: cô vào khêu đèn, quấn tóc và lấy váy
để chuẩn bị đi chơi… Nếu như với những người con gái khác đó là điều rất
binh thường, nhưng đối với Mị là cả một quá trình thức tỉnh và đấu tranh không
ngừng.
Nhưng chính lúc ấy, ý định của cô lại bị kẻ độc ác – A Sử chặn đựng bằng
hành động bao ngược, trói đứng ở cột. Dù A Phủ có giam giữ được thân thể
nhưng cũng không thể giữ nổi tâm hồn của cô bởi tâm hồn cô theo tiếng sáo,
nhớ về những ngày trước.
Chỉ với duy nhất phần miêu tả tâm lí của Mị trong đêm tình mùa xuân, đã có
thể khẳng định tài năng nghệ thuật của Tồ Hoài trong cách xử lí, sắp xếp sự
kiện để miêu tả tâm lí nhân vật. Qua đó càng khẳng định hơn nữa tài năng của
ông. Đồng thời cũng thấy được vẻ đẹp trong sức sống của Mị.
Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân Mẫu 6
Đề tài Tây Bắc in đậm trong sự nghiệp văn chương của Tô Hoài: "Truyện Tây
Bắc", "Miền Tây","Họ Giàng ở Phìn Sa"... Truyện "Vợ chồng A mang ý nghĩa
như một "chiến công" của nhà văn Hà Nội này khi theo bộ đội vào giải phóng
Tây Bắc (1952). Truyện kể về cuộc đời của Mị và A Phủ ở Hồng Ngài trong
nhà thống lí Pá Tra và khi làm chiến sĩ du kích ở căn cứ Phiềng Sa. Qua đó, tác
giả nói lên nỗi thống khổ sự vùng dậy của người Mèo ở Tây Bắc, một lòng
quyết tâm tham gia kháng chiến để giành lấy tự do, tình yêu và hạnh phúc.
Nhân vật Mị là một sáng tạo đặc sắc của Tô Hoài. Đêm tình mùa xuân ở
Hồng Ngài là tình tiết cảm động nhất, hay nhất của truyện đã thể hiện khát
vọng sống, khao khát tình yêu của người con dâu gạt nợ.
Mị mồ côi mẹ, ở với cha già. Mị xinh đẹp, tuổi xuân phơi phới. Vì món nợ
truyền kiếp. Mị trở thành con dâu gạt nợ nhà thống lí Pá Tra. Tuổi xuân của Mị
bị thằng A Sử, con trai thống lí tước đoạt, giày xéo. Mị khổ như con trâu con
ngựa. Mị toan ăn lá ngón tự tử, nhưng thương cha già, Mị chết không đành
lòng. Sống trong đau khố, Mị gần như vô cảm vô hồn "càng không nói, lùi lủi
như con rùa nuôi trong xó cửa".
Xuân qua rồi xuân lại trở lại. Đêm tình mùa xuân ở Hồng Ngài lại đến. Cả
một không gian tưng bừng. Lúa ngô ở các nương đã thu hoạch xong. Gió và rét
dữ dội. Cảnh sắc làng Mèo càng đẹp. Màu "vàng ửng" của cỏ gianh. Màu trắng,
màu đỏ au, đỏ thậm, màu tím man mát của hoa thuốc phiện vừa nở. Màu "sặc
sỡ" của những chiếc váy hoa phơi trên mỏm đá xòe như con bướm. Tiếng "cười
ầm" của đám trẻ con chơi quay. Tiếng sáo thổi rủ bạn đi chơi. Tiếng chó sủa xa
xa... Trước cảnh tưng bừng ấy, cứ tưởng Mị "Riêng mình nào biết có xuân là
gì?". Nhưng thật bất ngờ. Những đêm tình mùa xuân ỡ Hồng Ngài đã hồi sinh
và hồi xuân tâm hồn Mị. Tâm trạng và hành động Mị được Tô Hoài thể hiện
một cách tinh tế, xúc động.
Trong lúc trai gái và lũ trẻ con tụ tập đánh pao, đánh quay, thổi sáo, thổi
khèn và nhảy trên sân chơi thì Mị "tha thiết bồi hồi" khi nghe tiếng sáo từ đầu
núi "vọng lại". Mị "nhẩm thầm" bài hát của người đang thổi sáo.
"... Ta không có con trai con gái - Ta đi tìm người yêu...". Sau bao mùa xuân
câm lặng, có lẽ đây là lần đầu tiên người con dâu gạt nợ khẽ thầm hát
Tiếng sáo đã gợi thương gợi nhớ và thức tỉnh. Mị lén lấy hũ rượu, "uống ừng
ực từng bát". Uống rượu như nuốt hận. Hay uống cho vơi đi nỗi đau khổ? Say
rượu "lịm mặt", tâm trạng Mị diễn biến. Mị hồi tưởng "sống về ngày trước".
Tiếng sáo gọi bạn tình "văng vẳng" trong tai Mị. Bao kỉ niệm đẹp thời con gái
sống dậy trong lòng Mị. Mị thổi sáo giỏi... Có biết bao nhiêu người mê, ngày
đem đã thổi sáo đi theo Mị. Hồi tưởng lại mùa xuân đẹp thời con gái, điều đó
cho thấy Mị đã được thức tỉnh. Khát vọng sống như ngọn lửa đã bừng sáng tâm
hồn Mị.
Mị "từ từ bước vào buồng"v ới tâm trạng "thấy phơi phới trở lại, trong lòng
đột nhiên vui sướng như những đêm Tết ngày trước". Mị được thức tỉnh, tự ý
thức là mình "trẻ lắm", "vẫn còn trẻ". Mị khao khát "Mị muốn đi chơi".
Khát vọng sống như ngọn lửa bừng cháy bao nhiêu Mị lại phẫn uất bấy
nhiêu! Phẫn uất và đau khổ cho thân phận và số phận trớ trêu đầy bi kịch. Bao
nhiêu người có chồng cũng đi chơi ngày Tết. A Sử với Mị "không có lòng với
nhau mà vẫn phải ở với nhau!". Không thể cam chịu mãi kiếp con dâu gạt nợ.
Mị muốn ăn lá ngón cho chết ngay! Uất ức, nước mắt Mị ứa ra, khi tiếng sáo
gọi bạn yêu "vẫn lửng lờ bay ngoài đường". Tâm hồn Mị diễn biến phức tạp
trong quá trình thức tỉnh, nổi loạn. Mị đang sống trong nghịch lí giữa thân phận
con dâu gạt nợ và niềm phơi phới muốn đi chơi Tết. Liệu Mị có dám phá tung
và cắt đứt sợi dây oan nghiệt đang thít chặt lấy số phận, thân phận mình để đến
với những cuộc chơi cùng với tiếng sáo gọi bạn yêu?
Mị vào buồng lần này không phải để nhìn qua "cái lỗ vuông" để nghĩ đến cái
chết, mà Mị đã hành động một cách mạnh mẽ, ngang nhiên trước mặt A Sử khi
hắn xuất hiện bất ngừ trong buồng. A Sử thay áo mới, khoác thêm hai vòng
bạc... để đi chơi rình bắt gái đem về làm vợ. Mị cũng chuẩn bị đi chơi Tết. Như
thách thức. Mị đã hành động. Xắn thêm miếng mỡ bỏ vào đĩa đèn cho sáng.
Quấn lại tóc. Với tay lấy cái váy hoa. Rút thêm cái áo. A Sử nhìn Mị, Mị "cũng
không nói" hay không thèm nói? Hàng loạt hành động "nổi loạn" của Mị diễn
ra liên tiếp khi tiếng sáo đang "rập rờn" trong đầu Mị. Tiếng sáo gọi bạn tình
như đem đến cho Mị một sức mạnh mới, khơi gợi lòng khao khát yêu đương và
hạnh phúc. Khi Mị với tay lấy váy hoa... là Mị thực sự được thức tỉnh, được
sống lại thời con gái với bao ước mơ đẹp.
Sự phản kháng Sự phản kháng của Mị phải trả giá nặng nề. Chỉ sau một câu
hỏi: "Mày muốn đi chơi à? Thằng A Sử độc ác đã trói Mị vào cột nhà bằng một
thúng sợi đay. Hai tay Mị bị trói bằng dây thắt lưng, tóc Mị quấn lên cột, Mị
"không cúi, không nghiêng được đầu nữa". Thể hiện diễn biến tâm trạng và
hành động Mị trong cảnh Mị bị trói trong đêm tình mùa xuân, ngòi bút nghệ
thuật của Tô Hoài như đã "nhập hồn" vào nhân vật. Trong bóng tối, Mị "đứng
im lặng". Hơi rượu còn như nâng đỡ tâm hồn Mị. Quên đau khổ, đau đớn thực
tại, Mị "vẫn nghe tiếng sáo đưa Mị theo cuộc chơi,những đám chơi". Mị vùng
bước đi, lòng "bồi hồi" theo tiếng sáo: "Em không yêu, quả pao rơi rồi – Em
yêu người em bắt pao nào...". Mị lại trở lại thực tại đau đớn, khổ nhục "tay
chân đầu không cựa được". Mị thức "thổn thức nghĩ mình không bằng con
ngựa" khi nghe tiếng ngựa "gai chân", nhai cỏ, tiếng chó sủa xa xa. Mị nghĩ
đến những cảnh tình tự của bao cặp tình nhân giờ này đã "dỡ vách ra rừng
chơi". Mị nín khóc, Mị lại bồi hồi trong trạng thái lúc mẽ lúc tỉnh. Dây trói thít
lại, đau nhức. Hơi rượu tỏa, Mị "nồng nàn tha thiết nhớ".
Bị trói đứng suốt đêm, Mị "bàng hoàng tỉnh" lúc trời sáng. Chỉ nghe tiếng
lửa réo - Không một tiếng động - Mị nghĩ đến các vợ chú, thương những người
đàn bà "khốn khổ sa vào nhà quan"; thương người đàn bà nọ bị chồng trói chết
trong nhà thống lí. Mị vừa thương mình, vừa thương người, thương cho thân
phận những người dàn bà ở Hồng Ngài "một đời con người chỉ biết đi theo con
ngựa của chồng". Mị sợ hãi "cựa quậy" xem mình còn sống hay chết. Dây trói
xiết lại "đau dứt từng mảnh thịt".
Nhờ một sự tình cờ mà Mị thoát chết trong đêm hãi hùng đó. Đoạn văn đêm
tình mùa xuân có 3 cảnh. Cảnh Mị ngồi nhẩm thầm tiếng sáo và lén uống rượu
ừng ực từng bát. Cảnh Mị chuẩn bị váy áo đi chơi. Cảnh Mị bị A Sử trói đứng
suốt đêm trong buồng. Cảnh nào, chi tiết nào cũng sinh động, điển hình cho bi
kịch của Mị, của người con dâu gạt nợ. Đoạn văn đêm tình mùa xuân thể hiện
ngòi bút kể chuyện cảm động, phân tích diễn biến tâm trạng và hành động nhân
vật một cách tinh tế, sâu sắc. Tiếng sáo gọi bạn tình được Tô Hoài nhắc đi nhắc
lại 13 lần đầy ám ảnh, như thức tỉnh, như lay gọi, như vổ về niềm khao khát đi
chơi Tết, khao khát được sống trong tình yêu và mùa xuân của người con dâu
gạt nợ.
Sự "nổi loạn"của Mị cho thấy sức sống tiềm tàng của nhân vật Mị mà máu
và sự dã man không thể nào vùi dập được! Đem tình mùa xuân thấm đẫm tính
nhân vãn, Nó đã góp phần tô đậm tính cách nhân vật Mị. Nó đã thổ hiện một
cách xúc động giá trị hiện thực và tinh thần nhân đạo của truyện "Vợ chồng A
Phủ".
Bài làm mẫu 7
Tô Hoài là nhà văn rất thành công trong những nhà văn thuộc nền văn
xuôi hiện đại. Tác phẩm của ông thường viết về những vấn đề gần gũi thân
quen trong cuộc sống thường ngày. Tác phẩm Vợ chồng A phủ là tác phẩm viết
về đề tài Tây Bắc mang lại những giá trị sâu sắc. Nhân vật tiêu biểu trong tác
phẩm là Mị, một phụ nữ phải chịu nhiều bất hạnh, nhưng có vẻ đẹp tâm hồn và
có sức sống mãnh liệt, giám đứng lên đấu tranh tìm lại hạnh phúc cho mình.
Nhân vật Mị hiện lên trong cách giới thiệu của tác giả ở ngay đầu câu
chuyện gợi lên cho người đọc một sự lôi cuốn lạ kì. Chỉ bằng vài câu chữ, tác
giả đã cho người đọc hình dung ra được cuộc sống đầy đau khổ mà Mị đang
phải hứng chịu trong nhà Pá Tra. “Ai ở xa về, có dịp vào nhà thống lí Pá Tra
thường trông thấy có một cô gái ngồi quay sợi gai bên tảng đá trước cửa, cạnh
tầu ngựa. Lúc nào cũng vậy, dù quay sợi, thái cỏ ngựa, dệt vải, chẻ củi hay đi
cõng nước dưới khe suối lên, cô ấy cũng cúi mặt, mặt buồn rười rượi”.
Hình ảnh người con gái với vẻ mặt và ánh mắt vô hồn bên cạnh cái quay
sợi, tảng đá, tàu ngựa; cô gái là con dâu nhà thống lí quyền thế, giàu có nhưng
sao mặt lúc nào “buồn rười rượi”. Khuôn mặt đó gợi ra một số phận đau khổ,
bất hạnh nhưng cũng ngầm ẩn một sức mạnh tiềm tàng.
Mị trước đó là một người con gái đẹp của núi rừng Tây Bắc, cô có tài có
sắc, có một tâm hồn tràn đầy khát khao cuộc sống, khát khao yêu đương, có rất
nhiều người yêu và cô cũng đã trao gửi tình yêu cho một người trai làng yêu cô
tha thiết.
Nhưng số phận may mắn không đến với cô, người con gái tài hoa miền
sơn cước đó phải chịu một cuộc đời bạc mệnh. Để cứu nạn cho cha, cuối cùng
cô đã chịu bán mình, chịu sống cảnh làm người con dâu gạt nợ trong nhà thống
lí. Danh nghĩa là con dâu nhưng cô đã phải chịu mọi khổ cực đến tận cùng của
một kẻ tôi tớ. Thân phận Mị không chỉ là thân trâu ngựa, “Con trâu con ngựa
làm còn có lúc, đêm nó còn được đứng gãi chân, đứng nhai cỏ, đàn bà con gái
ở cái nhà ngày thì vùi vào việc làm cả ngày lẫn đêm”.
Không những bị đày đọa về thể xác, Mị còn bị dày vò về một nỗi đau tinh
thần không lối thoát. Một cô Mị mới hồi nào còn rạo rực yêu đương, bây giờ
lặng câm, “lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa”. Và nhất là hình ảnh căn
buồng Mị, kín mít với cái cửa sổ lỗ vuông bằng bàn tay, Mị ngồi trong đó trông
ra lúc nào cũng thấy mờ mờ trăng trắng không biết là sương hay là nắng. Đó
quả thực là một thứ địa ngục trần gian giam hãm thể xác Mị, cách li tâm hồn
Mị với cuộc đời, cầm cố tuổi xuân và sức sống của cô. Tiếng nói tố cáo chế độ
phong kiến miền núi ở đây đã được cất lên nhân danh quyền sống. Cái chế độ
ấy đáng lên án, bởi vì nó làm cạn khô nhựa sống, làm tàn lụi đi ngọn lửa của
niềm vui sống trong những con người vô cùng đáng sống.
Quá khổ cực và muốn giải thoát cho mình bằng cái chết, nhưng lại lo cho
cha nên Mị đã cố sống. Khi cha Mị không còn nữa, thì Mị lại buông trôi, kéo
dài mãi sự tồn tại vật vờ, như một đồ vật không cảm xúc. Muốn chết nghĩa là
vẫn còn muốn chống lại một cuộc sống không ra sống, nghĩa là xét cho cùng,
còn thiết sống. Còn khi đã không thiết chết, nghĩa là sự tha thiết với cuộc sống
cũng không còn, lúc đó thì lên núi hay đi nương, thái cỏ ngựa hay cõng nước…
cũng chỉ là cái xác không hồn của Mị mà thôi.
Cuộc sống của Mị cứ thể lầm lũi trôi qua ngày này sang tháng khác,
những tưởng con người thật sự của Mị đã chết đi. Nhưng bên trong cái hình
ảnh con rùa lầm lũi kia đang còn một con người, có khao khát sống đến mãnh
liệt. Khát vọng hạnh phúc có thể bị vùi lấp, bị lãng quyên trong đáy sâu của
một tâm hồn đã chai cứng vì đau khổ, nhưng không thể bị tiêu tan. Gặp thời cơ
thuận lợi thì nó lại cháy lên. Và khát vọng hạnh phúc đó đã bất chợt cháy lên,
thật nồng nàn và xót xa trong một đêm xuân đầy ắp tiếng gọi của tình yêu.

