Đề thi vào 10 tỉnh Hà Tĩnh - Môn chuyên

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CHUYÊN KỲ THI TUYỂN SINH VÀO L ỚP 10 THPT NĂM HỌC 2019 – 2020 HÀ TĨNH MÔN: NGỮ VĂN (CHUYÊN) Thời gian làm bài: 150 phút Câu 1: (2.0 điểm) MÓN NỢ KHÔNG THỂ ĐÒI (Trích) Mẹ đi đằng trước, con lẽo đẽo theo sau, buổi chợ sớm mai thưa người nhưng chộn r ộn vì những câu hỏi ríu ran của thằng nhỏ. Mẹ ơi con cá gì mà có cái m ỏ dài quá v ậy, th ằng con chỉ tay vào con… vịt hỏi. Nhưng khi mẹ trả lời đấy là con vịt, nó giãy nảy, con vịt phải có lông chứ. Dằng dặc sau đó là những câu hỏi khác, tại sao con cá kia lại nằm im re, vì sao nó ch ết, ai làm nó chết. Tại sao cọng rau này màu tím, còn rau kia màu xanh. M ẹ v ẫn nh ẫn n ại tr ả l ời con và diễn đạt làm cho giản dị, dễ hiểu. Chỉ câu hỏi “Mẹ ơi, tại sao người ta đem bán cá em bé? Sao người ta không cho cá em bé đi học mẫu giáo mà ăn t ụi nó làm chi, t ội nghi ệp…?”, mẹ phải ngẩn ra rất lâu, phân vân tìm câu trả lời. Nhưng không thể lờ đi, vì thằng con ngước con mắt đầy vẻ xót thương nhìn mẹ, như chờ đợi, như van xin, như cầu cứu. Trong cái thau gần đầy nước, hàng triệu con cá con (mà th ằng nhỏ xem như bạn đồng trang lứa với nó) đang chen chúc nhau đớp không khí m ột cách tuy ệt vọng. Lứa cá nhỏ hơn đều để ăn này thường là từ 15 đến 30 ngày tu ổi, người ta gọi là r ồng rồng. Hơi giống trẻ con, lúc mới chào đời, rồng rồng có màu đ ỏ và ng ả sang đen khi chúng lớn dần lên. Lúc ấy, chúng sẽ từ bỏ cái tên cúng cơm của mình, xúng xính với cái tên m ới: cá lóc. […] Đây cũng là khoảng thời gian mẹ đi chợ, hay thấy lòng buồn rợn ngợp. Đầu chợ là cá rồng rồng, cuối chợ cũng cá rồng rồng. Trên nền chợ đẫm nước, bên mớ rau đồng xanh non, là những con ếch nhái đã bị lột da tuyệt vọng chắp tay lạy lia lịa, ọc ạch nhảy trên mâm, no cái bụng đứng lặc lè. Ai cũng có thể nhìn thấy muôn vàn hạt trứng nhỏ lấm tấm bên trong. Dài theo lối đi, người ta bày bán mấy con cá lóc ốm nhom vật vờ bên cạnh lũ cá rô, cũng lép kẹp, chỉ bụng là quá khổ vì phải bọc lấy trứng. Có quãng nó ăn không béo, nhiều nhớt, tanh, thịt cứng, dai nhách. Dường như bọn cá đã cố ép xác, tự làm mình x ấu đi, già đi, nh ếch nhác, xóa dấu của sự hấp dẫn để bảo vệ lũ con sắp chào đời nhưng cũng không thoát khỏi bàn tay của con người, khốn khổ thay. (Sống chậm thời @, Nguyễn Ngọc Tư – Lê Thiếu Nhơn, NXB Thanh niên, 2006) a. Xác định các phương thức biểu đạt của đoạn trích. b. Chỉ ra và phân tích tác dụng của các biện pháp tu từ, các từ láy trong câu: Trên nền chợ đẫm nước, bên mớ rau đồng xanh non, là những con ếch nhái đã bị lột da tuyệt vọng chắp tay lạy lia lịa, ọc ạch nhảy trên mâm, no cái bụng đứng lặc lè. c. Em suy nghĩ gì về ý nghĩa nhan đề: “Món nợ không thể đòi”. Câu 2: (3.0 điểm) CẬU BÉ QUẤY KHÓC VÀ ÔNG BỐ Khi Mark đi xe điện ngầm New York, có một cậu bé đang quấy khóc trên to axe, còn người đàn ông có vẻ là cha nó lại ngồi yên một chỗ. Mọi người rất bất bình trước việc này, nh ưng không ai dám nói. Mark ngồi thẳng người lên và hỏi người đàn ông đó: “Anh không th ấy là con mình đang làm ổn hay sao. Anh phải dỗ nó nín đi chứ!” Người đàn ông lúc này mới sực tỉnh. “Xin lỗi! M ẹ của th ằng bé v ừa qua đ ời t ại b ệnh viện cách hai giờ, tôi đang nghĩ phải làm thế nào sau này, nên… thành th ật xin l ỗi ạ!” Mark chợt thấy hối hận vì sự thiếu nhã nhặn của mình. (9 bước rèn nhân cách, Kiều Văn – Thuần Nghi Oanh biên dịch, NXB Phụ nữ, 2009) Viết bài văn trình bày suy nghĩ của em về thông đi ệp cu ộc s ống đ ược g ợi lên t ừ câu chuyện trên. Câu 3: (5.0 điểm) Bàn về truyện ngắn, có ý kiến cho rằng: “Tầm vóc và sức hấp dẫn của tác phẩm phụ thuộc rất nhiều vào chi tiết nghệ thuật.” (Giáo trình Sáng tác truyện ngắn, Văn Giá, NXB Lao động, 2014) Em hiểu như thế nào về ý kiến trên? Bằng trải nghiệm đọc hiểu truyện ngắn trong chương trình Ng ữ văn THCS, em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.