Bài 18. Câu nghi vấn

I/ §Æc ®iÓm h×nh thøc vµ chøc n¨ng chÝnh:1 VÝ dô: VÎ nghi ng¹i hiÖn ra s¾c mÆt, con bÐ hãm hØnh hái mÑ mét c¸ch thiÕt tha:- S¸ng nay ng êi ta ®Êm cã ®au l¾m kh«ng?ChÞ DËu khÏ g¹t íc m¾t:- Kh«ng ®au con ¹!- ThÕ lµm sao cø khãc m·i mµ kh«ng ¨n khoai? Hay lµ th ¬ng chóng con ®ãi qu¸?+ Trong ®o¹n trÝch trªn, c©u nµo lµ c©u nghi vÊn? Nh÷ng ®Æc ®iÓm h×nh thøc nµo cho biÕt ®ã lµ c©u nghi vÊn?+ C©u nghi vÊn trong ®o¹n trÝch trªn dïng ®Ó lµm g×?-DÊu hiÖu nhËn biÕt:+ Cã c¸c tõ nghi vÊn: kh«ng, sao, hay (nèi vÕ c©u cã quan hÖ lùa chän)+ Cuèi c©u cã dÊu chÊm hái- Chøc n¨ng: Dïng ®Ó hái 2.Ghi nhíC©u nghi vÊn lµ c©u:- Cã nh÷ng tõ nghi vÊn: ai, g×, nµo, t¹i sao, ®©u, bao giê, bao nhiªu, µ, h¶, chø, (cã)…. kh«ng, (®·)… ch hoÆc cã tõ hay (nèi c¸c vÕ cã quan hÖ lùa chän)- Cã chøc n¨ng chÝnh dïng ®Ó hái.- Khi viÕt c©u nghi vÊn kÕt thóc b»ng dÊu chÊm hái .(?) Mét bÐ g¸i hái mÑ:-MÑ ¬i, ai sinh ra con?-MÑ êi:- MÑ chø cßn ai?- ThÕ ai sinh ra mÑ?- Bµ ngo¹i chø cßn ai?- ThÕ ai sinh ra bµ ngo¹i?- Cô ngo¹i chø cßn ai? ThÕ ai sinh ra cô ngo¹i?- Khæ l¾m! Sao con hái nhiÒu thÕ?BÐ g¸i ngóng nguÈy:- Con biÕt th× con míi hái mÑ chø?MÑ mØm êi:-Trêi sinh ra cô ngo¹i chø cßn ai?- ThÕ ai sinh ra trêi?-Con ®i mµ hái trêi Êy!-Trong nh÷ng c©u kÕt thóc b»ng dÊu chÊm hái: C©u nµo lµ c©u nghi vÊn? T¹i sao?-C©u nµo kh«ng ph¶I lµ c©u nghi vÊn? T¹i sao Bµi tËp bæ trî:- ý:DÊu chÊm hái míi chØ lµ h×nh thøc ®Ó nhËn biÕt c©u nghi vÊn, ngoµi h×nh thøc cßn ph¶i chó ®Õn néi dung, nghÜa cña c©u. II/ LuyÖn tËp.Bµi 1: X¸c ®Þnh c©u nghi vÊn trong nh÷ng ®o¹n trÝch sau? Nh÷ng ®¾c ®iÓm h×nh thøc nµo cho biÕt ®ã lµ c©u nghi vÊn?a. Råi h¾n chØ lu«n vµo mÆt chÞ DËu:- ChÞ khÊt tiÒn ®Õn mai ph¶i kh«ng? §Êy! ChÞ h·y nãi víi «ng cai, ®Ó «ng Êy ra ®×nh kªu víi quan cho! Chø «ng lÝ t«i th× kh«ng d¸m cho chÞ khÊt thªm mét giê nµo n÷a!b. T¹i sao con ng êi l¹i ph¶i khiªm tèn nh thÕ? §ã lµ v× cuéc ®êi lµ mét cuéc ®Êu tranh bÊt tËn, mµ tµi nghÖ cña mçi c¸ nh©n tuy lµ quan träng, nh ng thËt ra chØ lµ nh÷ng giät íc bÐ nhá gi÷a ®¹i ¬ng bao la. Bµi 2: XÐt c¸c c©u sau vµ tr¶ lêi c©u hái:a. M×nh ®äc hay t«i ®äc?b. Em îc th× cho anh xinHay lµ em ®Ó lµm tin trong nhµ?c. Hay t¹i sù sung íng bçng îc tr«ng nh×n vµ «m Êp c¸i h×nh hµi m¸u mñ cña m×nh mµ mÑ t«i l¹i ¬i ®Ñp nh thuë cßn sung tóc?- C¨n cø vµo ®©u ®Ó x¸c ®Þnh nh÷ng c©u trªn lµ c©u nghi vÊn?- Trong c¸c c©u ®ã, cã thÓ thay tõ hay b»ng hoÆc îc kh«ng? V× sao?-C¨n cø vµo tõ hay ®Ó nhËn biÕt- Kh«ng thÓ thay thÕ îc v× nã sÏ nhÇm lÉn víi c©u ghÐp cã quan hÖ lùa chänTh¶o luËn nhãm Bµi 3: Cã thÓ ®Æt dÊu chÊm hái nh÷ng c©u sau îc kh«ng? V× sao?a. Nay chóng ta ®õng lµm g× n÷a, thö xem l·o MiÖng cã sèng îc kh«ng?b. B©y giê th× t«i hiÓu t¹i sao l·o kh«ng muèn b¸n con chã vµng cña l·o.c. C©y nµo còng ®Ñp, c©y nµo còng quý, nh ng th©n thuéc nhÊt vÉn lµ tre nøa.d. BiÓn nhiÒu khi rÊt ®Ñp, ai còng thÊy nh thÕ.Kh«ng, v× ®ã kh«ng ph¶i lµ c©u nghi vÊn:- C©u a, cã chøa c¸c tõ nghi vÊn: cã kh«ng t¹i sao, nh ng nh÷ng kÕt cÊu cã chøa nh÷ng tõ nµy chØ lµm chøc bæ ng÷ trong mét c©u.- C©u c, d: nµo, ai chØ lµ nh÷ng tõ phiÕm ®ÞnhTh¶o luËn nhãm Bµi 4: Ph©n biÖt h×nh thøc vµ nghÜa cña hai c©u sau:a. Anh cã kháe kh«ng?b. Anh ®· kháe ch a?X¸c ®Þnh c©u tr¶ lêi thÝch hîp ®èi víi tõng c©u. §Æt mét sè cÆp c©u kh¸c vµ ph©n tÝch ®Ó chøng tá sù kh¸c nhau gi÷a c©u nghi vÊn theo m« h×nh cã…kh«ng víi c©u nghi vÊn theo m« h×nh ®·… ch a.a. H×nh thøc: dïng cÆp tõ cã… kh«ng- nghÜa: Thêi ®iÓm hiÖn t¹i, kh«ng biÕt tr íc ®ã thÕ nµo?b. H×nh thøc: dïng cÆp tõ cã… kh«ng- nghÜa: thêi ®iÓm hiÖn t¹i, nh ng biÕt râ t×nh tr¹ng søc kháe tr íc ®ã kh«ng tèt Bµi 5; H·y cho biÕt sù kh¸c nhau vÒ h×nh thøc vµ nghÜa cña hai c©u sau:a. Bao giê anh ®i Hµ Néi?b. Anh ®i Hµ Néi bao giê?a. Bao giê ®øng ®Çu c©uHái vÒ thêi ®iÓm ho¹t ®éng ®i (t ¬ng lai)b. Bao giê ®øng cuèi c©uHái vÒ thêi gian diÔn ra hµnh ®éng ®i.(qu¸ khø) Bµi 6: Cho biÕt hai c©u nghi vÊn sau ®©y ®óng hay sai? V× sao?a. ChiÕc xe m¸y bao nhieu ki l« gam mµ nÆng thÕ?§óng. Ng êi hái tiÕp xóc víi sù vËtb. ChiÕc xe nµy gi¸ bao nhiªu mµ rÎ thÕ?Sai. Ng êi hái ch biÕt chÝnh x¸c gi¸ cña xe.