Bài 15. Kiểm tra về thơ và truyện hiện đại

I. Vµi nÐt vÒ t¸c gi¶, t¸c phÈm:- LÝ C«ng UÈn (974 1028).- Quª Tõ S¬n B¾c Ninh.- Lµ ng êi th«ng minh, nh©n ¸i, cã chÝ lín.- Lµ ng êi s¸ng lËp ¬ng triÒu LÝ.1. T¸c gi¶:a) Hoµn c¶nh ra ®êi ViÕt n¨m 1010.- Khi cã ®Þnh dêi ®« tõ Hoa vÒ §¹i La.b) ThÓ lo¹i -ChiÕu (cßn gäi lµ chiÕu th chiÕu chØ): Lêi ban bè mÖnh lÖnh cña vua cho thÇn d©n.-“ ChiÕu dêi ®«”: ViÕt b»ng v¨n xu«i ch÷ H¸n cã xen c©u v¨n biÒn ngÉu.2. T¸c phÈm: ChiÕu dêi ®«ChiÕu dêi ®« MÖnh lÖnh muèn chñ quan )ý kiÕn ëng kh¸ch quan )LÝ C«ng UÈn(974 1028)Nhµ vua ban chiÕuChiÕu dêi ®« nhµ Th ¬ng ®Õn vua Bµn Canh n¨m lÇn dêi ®«. Ph¶i ®©u c¸c vua thêi Tam §¹i theo riªng m×nh mµ tù tiÖn chuyÓn dêi? ChØ v× muèn ®ãng ®« n¬i trung t©m, toan nghiÖp lín, tÝnh kÕ mu«n ®êi cho con ch¸u; trªn v©ng mÖnh trêi, íi theo d©n, nÕu thÊy thuËn tiÖn th× thay ®æi. Cho nªn vËn íc l©u dµi, phong tôc phån thÞnh. ThÕ mµ hai nhµ §inh, Lª l¹i theo riªng m×nh, khinh th êng mÖnh trêi, kh«ng noi theo dÊu cò cña Th ¬ng, Chu, cø ®ãng yªn ®« thµnh n¬i ®©y, khiÕn cho triÒu ®¹i kh«ng îc l©u bÒn, sè phËn ng¾n ngñi, tr¨m hä ph¶i hao tæn, mu«n vËt kh«ng îc thÝch nghi. TrÉm rÊt ®au xãt vÒ viÖc ®ã, kh«ng thÓ kh«ng ®æi ®êi. Huèng g× thµnh §¹i La, kinh ®« cò cña Cao ¬ng: vµo n¬i trung t©m cña trêi ®Êt, îc thÕ rång cuén hæ ngåi. §· ®óng ng«i Nam, B¾c, §«ng, T©y l¹i tiÖn íng nh×n s«ng dùa nói. §Þa thÕ réng mµ b»ng, ®Êt ®ai cao mµ tho¸ng. D©n khái chÞu c¶nh khèn khæ ngËp lôt; mu«n vËt còng rÊt mùc phong phó, tèt ¬i. Xem kh¾p íc ViÖt ta, chØ n¬i nµy lµ th¾ng ®Þa. ThËt lµ chèn tô héi träng yÕu cña bèn ph ¬ng ®Êt íc; còng lµ n¬i kinh ®« bËc nhÊt cña ®Õ ¬ng mu«n ®êi. TrÉm muèn dùa vµo sù thuËn lîi cña ®Êt Êy ®Ó ®Þnh chç ë. C¸c khanh nghÜ thÕ nµo?• LÞch sö tõng cã nh÷ng cuéc dêi ®«.• ViÖc dêi ®« lµm ®Êt íc v÷ng bÒn, thÞnh îng. dêi ®«.b. Thùc tÕ triÒu §inh Lª:- Nhµ §inh, Lª kh«ng dêi ®«: TriÒu ®¹i ng¾n ngñi. Tr¨m hä hao tèn. §Êt íc kh«ng ph¸t triÓn.- LËp luËn s¾c bÐn PhÇn trªn lµm chç dùa, lµm tiÒn ®Ò cho lÝ lÏ phÇn íi. Cã lÝ, cã t×nh. Kh¼ng ®Þnh viÖc dêi ®« khái Hoa lµ mét tÊt yÕu.NghÖ thuËt: kh«ng dêi ®«.§ êng vµo cè ®« Hoa Cè ®« Hoa LƯC©u hái: Theo t¸c gi¶, ®Þa thÕ thµnh §¹i La cã nh÷ng thuËn lîi g× ®Ó cã thÓ chän lµm n¬i ®ãng ®« (Chó vÞ trÝ ®Þa lý, h×nh thÕ s«ng nói, sù thuËn tiÖn trong giao ph¸t triÓn.)a. Lîi thÕ cña §¹i La- LÞch sö: kinh ®« cò cña Cao ¬ng- VÞ thÕ ®Þa lý: thuËn lîi cho ph¸t triÓn+ VÞ trÝ: trung t©m trêi ®Êt, më ra bèn íng+ §Þa h×nh, quy m«: Cã nói, cã s«ng, ®Êt réng, b»ng, cao, tho¸ng+ §Þa thÕ: rång cuén, hæ ngåi- TiÒm n¨ng: mu«n vËt phong phó, tèt ¬i N¬i trung t©m cña quèc gia §¹i ViÖt N¬i dùng nghiÖp ®Õ ¬ng.2. chÝ ®Þnh ®« míiNghÖ thuËt:+ LËp luËn chÆt chÏ.+ Lêi v¨n biÒn ngÉu c©n xøng, ®¨ng ®èi, sóc tÝch.tr¹chthiªn®Þakhuvùcchitrung ®¾clongbµnhæcøchithÕ chÝnhNamB¾c§«ngT©ychivÞ tiÖngiangs¬nh íngbéichinghiThiÕt phÇn mÒm: NguyÔn V¨n Tób. QuyÕt ®Þnh cña nhµ vua Kh¼ng ®Þnh ch¾c ch¾n chän §¹i La lµm kinh ®«.a. Lîi thÕ cña §¹i LaTrÉm dôc nh©n thö ®Þa lîi dÜ ®Þnh quyÕt khanh ®¼ng nh hµ ?2. chÝ ®Þnh ®« míiquyÕt ,ThiÕt phÇn mÒm: NguyÔn V¨n TóCHïA MéT CéTV¡N MIÕU X¦A V¡N MIÕU NGµY NAYThiÕt phÇn mÒm: NguyÔn V¨n TóA. Chøng tá triÒu ®×nh nhµ Lý ®ñ søc chÊm døt n¹n phong kiÕn c¸t cøB. ThÕ vµ lùc cña d©n téc §¹i ViÖt s¸nh ngang hµng víi ph ¬ng B¾cC. ThÓ hiÖn chÝ nguyÖn väng cña nh©n d©n thu giang s¬n vÒ mét mèi vµ dùng x©y ®Êt íc ®éc lËp tù êngKhoanh trßn vµo ch÷ c¸i c©u tr¶ lêi ®óng nhÊt cho kiÕn sau: ViÖc chiÕu dêi ®« ra ®êi ®· ph¶n ¸nh chÝ ®éc lËp tù êng vµ sù ph¸t triÓn lín m¹nh cña d©n téc §¹i ViÖtD. C¶ ba kiÕn trªn§¹i La m¶nh ®Êt ®Þnh ®« lý ëngVÒ lÞch sö: Cao ¬ng ®· ®Þnh ®« VÒ tiÒm n¨ng: dåi dµoVÒ §Þa lý: thuËn lîiý ëng dêi ®«(mÖnh lÖnh+ý kiÕn) Lý do dêi ®« cò(Hoa kh«ng cßn phï hîp)ý chÝ ®Þnh ®« míi(§¹i La m¶nh ®Êt lý ëng) ¬ng s¸ng ®êi a(Dêi ®« ®óng nªn ph¸t triÓn)Thùc tÕ triÒu §inh Lª(§Þnh ®« ch ®óng, khã ph¸t triÓn)Lîi thÕ cña §¹i La(Lý ëng vÒ mäi mÆt)Q uyÕt ®Þnh cña nhµ vua(QuyÕt ®Þnh dêi ®«)