16 phương pháp và kĩ thuật giải nhanh bài tập trắc nghiệm hóa học (tác giả Vũ Khắc Ngọc)

Sách dành tng hc sinh ph thông 16 Phng pháp và k thut gii nhanh hóa hc Các công thc gii nhanh trc nghim hóa hc2 MC LC PHN I: 16 PHNG PHÁP VÀ K THUT GII NHANH BÀI TP TRC NGHIM HÓA HC Ph¬ng ph¸p 1: Ph¬ng ph¸p b¶o toµn khèi lîng Ph¬ng ph¸p 2: Ph¬ng ph¸p B¶o toµn nguyªn tè 16 Ph¬ng ph¸p 3: Ph¬ng ph¸p t¨ng gi¶m khèi lîng 24 Ph¬ng ph¸p 4: Ph¬ng ph¸p B¶o toµn ®iÖn tÝch 40 Ph¬ng ph¸p 5: Ph¬ng ph¸p B¶o toµn electron 46 Ph¬ng ph¸p 6: Ph¬ng ph¸p trung b×nh 62 Ph¬ng ph¸p 7: Ph¬ng ph¸p quy ®æi 77 Ph¬ng ph¸p 8: Ph¬ng ph¸p ®êng chÐo 89 Ph¬ng ph¸p 9: Ph¬ng ph¸p hÖ sè 105 Ph¬ng ph¸p 10: Ph¬ng ph¸p sö dông ph¬ng tr×nh ion thu gän 114 Ph¬ng ph¸p 11: Kh¶o s¸t ®å thÞ 125 Ph¬ng ph¸p 12: Ph¬ng ph¸p kh¶o s¸t tû lÖ sè mol CO2 vµ H2O 133 Ph¬ng ph¸p 13: Ph¬ng ph¸p chia hçn hîp thµnh hai phÇn kh«ng ®Òu nhau 145 Ph¬ng ph¸p 14: Ph¬ng ph¸p mèi quan hÖ gi÷a c¸c ®¹i lîng 150 Ph¬ng ph¸p 15: Ph¬ng ph¸p chän ®¹i lîng thÝch hîp 160 Ph¬ng ph¸p 16: Ph¬ng ph¸p chän ®¹i lîng thÝch hîp 170 Ph¬ng ph¸p 16+: Ph¬ng ph¸p sö dông c«ng thøc kinh nghiÖm 178 PHN II: CÁC CÔNG THC GII NHANH TRC NGHIM HÓA HC 185 CHNG I: CÁC CÔNG THC GII NHANH TRONG HÓA HC 186 CHNG II: MT S BÀI TP THAM KHO 218 CHNG III: HNG DN GII BÀI TP 2283 PHN I: 16 PH NG PHÁP VÀ THU T GI I NHANH BÀI P TR C NGHI M HÓA C4 Ph¬ng ph¸p Ph¬ng ph¸p b¶o toµn khèi lîngPh¬ng ph¸p b¶o toµn khèi lîng Ph¬ng ph¸p b¶o toµn khèi lîngPh¬ng ph¸p b¶o toµn khèi lîng 1. Ni dung ph ng pháp Áp ng nh lu t o toàn kh i ng (BTKL): T
ng kh i  ng các ch t tham gia ph n ng ng
ng kh i  ng các ch t n ph m” i này giúp ta gi i bài toán hóa c t cách n gi n, nhanh chóng Xét ph n ng: Ta luôn có: mA mB mC mD (1) Lu ý: i quan tr ng nh t khi áp ng ph ng pháp này ó là vi c ph i xác nh úng ng ch t (kh i ng) tham gia ph n ng và o thành (có chú n các ch t t a, bay i, bi t là kh i ng dung ch). 2. Các ng bài toán th ng p H
qu 1: Bi t ng kh i ng ch t ban u kh i ng ch t n ph m Ph ng pháp gi i: m( u) m(sau) (không ph thu c hi u su t ph n ng) H
qu 2: Trong ph n ng có ch t tham gia, u bi t kh i ng a (n 1) ch t thì ta dàng tính kh i ng a ch t còn i. H
qu 3: Bài toán: Kim lo i axit mu i khí Bi t kh i ng kim lo i, kh i ng anion o mu i (tính qua n ph m khí) kh i ng mu i Bi t kh i ng mu i và kh i ng anion o mu i kh i ng kim lo i Kh i ng anion o mu i th ng tính theo mol khí thoát ra: i axit HCl và H2SO4 loãng 2HCl H2 nên 2Cl H2 H2SO4 H2 nên SO42 H2 i axit H2SO4 c, nóng và HNO3: ng ph ng pháp ion electron (xem thêm ph ng pháp o toàn electron ho c ph ng pháp o toàn nguyên ) H
qu 3: Bài toán kh n p oxit kim lo i i các ch t khí (H2, CO) Oxit kim lo i (CO, H2) rn n p khí (CO2, H2O, H2, CO) n ch t là các ph n ng: CO [O] CO2 H2 [O] H2O n[O] n(CO2) n(H2O) m[O] mui kim loi anion to mui rn oxit5 3. ánh giá ph ng pháp o toàn kh i ng. Ph ng pháp o toàn kh i ng cho phép gi i nhanh c nhi u bài toán khi bi t quan kh i ng a các ch t tr c và sau ph n ng. c bi t, khi ch a bi t rõ ph n ng y ra hoàn toàn hay không hoàn toàn thì vi c ng ph ng pháp này càng giúp n gi n hóa bài toán n. Ph ng pháp o toàn kh i ng th ng s ng trong các bài toán nhi u ch t. 4. Các c gi i. p bi n các ch t tr c và sau ph n ng. gi thi t a bài toán tìm m m (không n bi t ph n ng là hoàn toàn hay không hoàn toàn) n ng nh lu t o toàn kh i ng lp ph ng trình toán c, t p ki n khác lp ph ng trình toán. Gi i ph ng trình. THÍ D MINH A Ví Hoà tan hoàn toàn 3,9 gam kali vào 36,2 gam c thu c dung ch có ng A. 15,47%. B. 13,97%. C. 14,0% D. 4,04%. Gi i: 2K 2H2O 2KOH H2 0,1 0,10 0,05(mol) mdung dch mK OH2m 2Hm 3,9 36,2 0,05 ×2 40 gam C%KOH 40560,1×100×% 14% áp án Ví 2: i phân dung ch ch a n p CuSO4 và KCl i i c tr khi th y khí t thoát ra hai i c thì ng i th y có 448 ml khí ktc) thoát ra anot. Dung ch sau i phân có th hoà tan i a 0,8 gam MgO. Kh i ng dung ch sau i phân ã gi m bao nhiêu gam (coi ng H2O bay i là không áng ) A. 2,7 B. 1,03 C. 2,95. D. 2,89. Gi i: CuSO4 2KCl Cu Cl2 K2SO4 (1) 0,010,01 Dung ch sau i phân hoà tan c MgO Là dung ch axit, ch ng sau ph n ng (1) CuSO4 2CuSO4 2H2O 2Cu O2 H2SO4 (2) tr sau 0,02 0,01 0,02 (mol)6 2On 22400480 0,02 (mol) H2SO4 MgO MgSO4 H2O (3) 0,02 0,02 (mol) mdung dch gim mCu 2Clm 2Om 0,0364× 0,01x71 0,01x32 2,95 gam áp án Ví Cho 50 gam dung ch BaCl2 20,8 vào 100 gam dung ch Na2CO3, c t a dung ch X. Ti p c cho 50 gam dung ch H2SO4 9,8% vào dung ch th y ra 0,448 lít khí ktc). Bi t các ph n ng y ra hoàn toàn. ng a dung ch Na2CO3 và kh i ng dung ch thu c sau cùng là: A. 8,15% và 198,27 gam. B. 7, 42% và 189,27 gam. C. 6,65% và 212,5 gam. D. 7,42% và 286,72 gam. Gi i: 0,05 mol; 0,05 mol BaCl2 Na2CO3 BaCO3 2NaCl 0,05 0,05 0,05 0,1 Dung ch H2SO4 khí dung ch có Na2CO3 Na2CO3 H2SO4 Na2SO4 CO2 H2O 0,02 0,02 n ban u 0,05 0,02 0,07 mol C% 10010607,0×%100× 7,42% LBTKL: mdd sau cùng 50 100 50 m 50 100 50 0,05.197 0,02.44 189,27 gam áp án Ví 4: là t - aminoaxit, phân ch a t nhóm -NH2 và t nhóm -COOH. Cho 0,89 gam ph n ng a vi HCl thu c 1,255 gam mu i. Công th c o ra a là: A. CH2 =C(NH2)-COOH. B. H2N-CH=CH-COOH. C. CH3-CH(NH2)-COOH. D. H2N-CH2-CH2-COOH. Gi i: HOOC NH2 HClHOOC -R-NH3Cl mHCl mui maminoaxit 0,365 gam mHCl 0,01 (mol) Cl2 H2SO4 BaCl2 Na2CO3 Na2CO3 CO27 Maminoxit 01,089,0 89 t khác là -aminoaxit áp án Ví Cho 15,6 gam n p hai ancol n ch c, ti p nhau trong dãy ng ng tác ng t i 9,2 gam Na, thu c 24,5 gam ch t n. Hai ancol ó là: A. CH3OH và C2H5OH. B. C2H5OH và C3H7OH. C. C3H5OH và C4H7OH. D. C3H7OH và C4H9OH. Gi i: OHR 2Na2ONaR H2 Theo bài n p u tác ng i t Na H c sinh th ng nh m là: Na a do ó th ng gi i sai theo hai tình hu ng sau: Tình hu ng sai 1: nNa= 232,9 0,4nru 0,4 ru 4,06,15 39 áp án Sai. Tình hu ng sai 2: Áp dng ph ng pháp ng gi m kh i ng: nru 226,155,24= 0,405 ru =405,0 6,15= 38,52 áp án Sai Áp ng ph ng pháp o toàn kh i ng ta có: mru mNa mrn 15,6 9,2 24,5 0,3 gam nru= 2n 0,3 (mol) ru =3,0 6,15 52 áp án Ví 6: Trùng p 1,680 lít propilen ktc) i hi u su t 70%, kh i ng polime thu c là: A. 3,150 gam. B. 2,205 gam. C. ,550 gam. D.1,850 gam. Gi i: LBTKL: mpropilen mpolime 4,22 680,1.42.%100%70 2,205 gam áp án Ví Xà phòng hoá hoàn toàn 17,24 gam ch t béo n a 0,06 mol NaOH, cô n dung ch sau ph n ng thu c kh i ng xà phòng là: A. 17,80 gam. B.18,24 gam. C. 16,68 gam. .13,38 gam. (Trích  thi tuy n sinh vào các tr ng c, Cao ng kh i B, 2008) Gi i: (RCOO)3C3H5 3NaOH3RCOONa C3H5(OH)3 H2 H2 0,06 0,02 (mol)8 Theo nh lu t o toàn kh i ng: 17,24 0,06.40= mxà phòng 0,02.92 mxà phòng =17,80 gam áp án: Ví 8: Cho 3,60 gam axit cacboxylic no, n ch c tác ng hoàn toàn i 500ml dung ch KOH 0,12M và NaOH 0,12M. Cô n dung ch thu c 8,28 gam n p ch t n khan. Công th c phân a là: A. C2H5COOH. B. CH3COOH. C. HCOOH. D. C3H7COOH. (Trích  thi tuy n sinh vào các tr ng c, Cao ng kh i B, 2008) Gi i: RCOOH KOH RCOOK H2O RCOOH NaOH RCOONa H2O nNaOH nKOH 0,5.0,12 0,06 mol LBTKL: mX mNaOH mKOH mrn m 1,08 gam n 0,06 mol nRCOOH 0,06 mol MX 45 06,060,3 60 R 15 X: CH3COOH áp án Ví 9: Nung 14,2 gam n p mu i cacbonat a kim lo i hoá tr 7,6 gam ch t n và khí X. n toàn ng khí vào 100ml dung ch KOH 1M thì kh i ng mu i thu c sau ph n ng là: A. 15 gam B. 10 gam C. 6,9 gam gam Gi i: là CO2 LBTKL: 14,2 7,6 mX mX 6,6 gamnX 0,15 mol Vì: 2CO KOHnm =15,01,0 1mui thu c là KHCO3 CO2 KOH KHCO3 0,1 0,1 0,1 m 0,1.100 10 gam áp án Ví 10: Nhit phân hoàn toàn gam n p m CaCO3 và Na2CO3 thu c 11,6 gam ch t n và 2,24 lít khí i ki n tiêu chu n. Hàm ng a CaCO3 trong là: A. 6,25% B. 8,62% C. 50,2% D. 62, 5% H2O H2O H2O H2O KHCO39 Gii: CaCO3 otCaO CO2 nCaCO3 nCO2 0,1 (mol) mCaCO3= 10 gam Theo LBTKL: mX mcht rn mkhí 11,6 0,1×44=16 gam %CaCO3=1610×100% 62,5% áp án: Ví 11 un 27,6 gam n p ancol n ch c i H2SO4 140oC (H=100%) c 22,2 gam n p các ete có mol ng nhau. mol i ete trong n p là: A. 0,3. B. 0,1 C. 0,2 D.0,05 Gi i: ete thu c là: 2)13(3+= LBTKL: 27,6= 22,2 OH2m OH2m 5,4 gamOH2n 0,3 mol OH2n= eten= 6nete nmi ete 0,3: 0,5 mol áp án: Ví 12 cháy hoàn toàn 0,025 mol ch t u n 1,12 lít O2 ktc), n toàn n ph m thu c qua bình ng P2O5 khan và bình ng Ca(OH)2 d th y kh i ng bình ng 0,9 gam, bình ng 2,2 gam. Công th c phân a là: A. C2H4O. B. C3H6O. C. C3H6O2. D. C2H4O2. Gi i mbình tng 2COm, mbình tng OH2m LBTKL: mx 2Om 2COm+ OH2m mx 32.0,05 0,9 2,2 mx 1,5 gam Mx 1,5:0,025=60 áp án: Ví 13 Cho 20,2 gam n p ancol tác ng a vi th y thoát ra 5,6 lít H2( ktc) và kh i ng mu i thu c là: A. 3,92 gam B. 29,4 gam C. 32,9 gam D. 31,6 gam Gi i: R(OH)a aKR(OK)a a2H2 xa 0,5 ax 2Hn= 0,5 ax 0,25 ax 0,5 mol LBTKL: 20,2 39.0,5 mmui 2.0,25 mmui 39,2 gam áp án A10 10 Ví d 14 Xà phòng hoá ch t u n ch c mu i và ancol Z. t cháy hoàn toàn 4,8 gam n 5,04 lít O2 ktc) thu c l ng CO2 sinh ra nhi u n ng c là 1,2 gam. Nung mu i i vôi tôi xút thu c khí có kh i i i H2 là 8. Công th c u o a là: A. C2H5COOCH3 B. CH3COOCH3 C. HCOOCH3. D. CH3COOC2H5 Gi i: NaOH mu i ancol ZX: este n ch c RCOOR’ NaOH ot RCOONa R’OH RCOONa NaOH RH Na2CO3 MRH 8.2 =16RH: CH4 RCOONa CH3COONa CxHyO(Z) O2CO2 H2O LBTKL: 4,8 0,225.32 2COm+ OH2m 12 2COm= OH2m 1,2 2COm= 6,6 gam, OH2m 5,4 gam mC 12.2COn=1,8 gam; mH 2.2H On= 0,6 gam; mO 2,4 gam x: y: 128,1:16,0:164,2= 0,15: 0,6: 0,15 1: 4: Z: CH3OH CH3COOCH3 áp án Ví 15 cháy hoàn toàn 4,3 gam t axit cacboxylic n ch c thu c 4,48lít CO2 ( ktc) và 2,7 gam H2O. mol a là: A. 0,01mol B. 0,02 mol C. 0,04 mol 0,05 mol Gi i: Theo LBTKL: mX 2Om= 2COm O2Hm 2Om= 2,7 0,2 44 4,3 10,3 gam 2On= 0,225 (mol) Áp ng o toàn nguyên i oxi: nX 2On=2COn+2nOH2nX 2COn+2nOH2- 2On 0,05(mol) áp án Ví 16 cháy hoàn toàn gam n p m propan, buten-2, axetilen thu c 47,96 gam CO2 và 21,42 gam H2O. Giá tr là: A. 15,46. B. 12,46. C. 11,52. D. 20, 15. CaO/t0